ပွင့်လင်းရာသီရောက်လာတာနဲ့အမျှ ရခိုင်ကလယ်သမားတွေမှာ စပါးရိတ်သိမ်းပြီးချိန်ကာလတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ရိတ်သိမ်းထားတဲ့ စပါးတွေကိုလည်း လယ်သမားတွေမှာ ပြန်လည်ရောင်းချတဲ့အခါ စျေးကောင်းမရတာကြောင့် အရှုံးပေါ်နေကြရတယ်လို့လည်း လယ်သမားတွေက ပြောပါတယ်။
ရခိုင်ပြည်မှာ စပါးစိုက်ပျိုးမှုဧက ၁၂ သိန်းခန့်ရှိရာကနေ တိုက်ပွဲတွေကြောင့် စပါးစိုက်ပျိုးမှုဧက ထက်ဝက်လောက်လျှော့ကျသွားခဲ့ရပြီး စိုက်ပျိုးထားတဲ့စပါးတွေမှာလည်း စျေးကောင်းမရတာကြောင့် လယ်သမားတွေမှာ အခက်တွေ့နေကြရတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော်ကြာ လယ်လုပ်ကိုင်ခဲ့တဲ့ လယ်သမား ဦးစိန်မြဟာလည်း အခုနှစ်စပါးစိုက်ပျိုးရာသီမှာ အလုပ်သမားစရိတ်တွေကြီးမားတာ၊ ဓာတ်ဆီစျေးနှုန်းတွေမြင့်တက်တာ၊ လယ်ထွန်စက်ပစ္စည်းတွေ စျေးမြင့်တက်တာနဲ့ ဓာတ်မြေသြဇာစျေးနှုန်းတွေ စျေးကြီးတာတွေကြောင့် လက်ကိုထက်ဝက်ခန့်လျှော့ချကာ စိုက်ပျိုးခဲ့ရတယ်လို့လည်း ပြောပါတယ်။
“မြေဆီတွေကို လယ်သမားတွေက မဝယ်နိုင်တော့ အခက်အခဲတွေဖြစ်ခဲ့ရပါတယ်။ လယ်ကို စက်နဲ့ထွန်တဲ့သူရှိသလို၊ နွားနဲ့ထွန်တဲ့သူတွေလည်း ရှိပါတယ်။ စက်နဲ့လယ်ထွန်တဲ့သူတွေမှာတော့ စက်တစ်ခုပျက်စီးသွားပြီးလို့ စက်ရှင်ကတင်ပြလာရင် အဲဒီပစ္စည်းတွေကို မဝယ်နိုင်ပါက လယ်ကမထွန်ရဘူး ဖြစ်သွားပါတယ်။ စက်ရှင်နဲ့ ညှိပြီးတော့မှ လယ်တစ်ဧကို ဘယ်လောက်ဆို ဘယ်လောက်ပေးရမယ်ဆိုပြီးတော့ လုပ်ကြတာရှိပါတယ်။ စက်ခမပေးနိုင်တဲ့သူတွေဆိုရင် စပါးပေါ်ပြီးမှ ပြန်လည်ဆပ်ရပါတယ်။ လိုက်လို့က မမှီပါဘူး။ မြေဆီကိုတော့ ကယ်ဆယ်ရေးပေးတာရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း လိုအပ်တဲ့မြေဆီကိုတော့ ရတာမရှိပါဘူး။ မြေဆီတစ်အိတ်ကိုတော့ ၁ သိန်းနဲ့ ၄ သောင်းလောက်ပေးရပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာလည်း ဝယ်နိုင်တဲ့သူက ဝယ်နိုင်ပါတယ်။ မဝယ်နိုင်တဲ့သူတွေက မဝယ်နိုင်ကြပါဘူး။ လယ်လုပ်လို့ ထမင်းငတ်သွားတဲ့သူတွေလည်း ရှိပါတယ်။ လယ်လုပ်လို့ တော်ရုံတန်ရုံ စားရတဲ့သူတွေလည်း ရှိပါတယ်”
ဦးစိန်မြဟာ အရင်က လယ်ဧက ၂၀ ကျော်လောက်လုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့ပေလည်း အခုလက်ရှိ လယ်လုပ်ရာမှာတော့ ကုန်ကျစရိတ်တွေ စျေးမြင့်တက်နေတာကြောင့် လျှော့ချကာ လယ်ဧက ၁၀ ကျော်လောက်သာ လုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့တယ်လို့လည်း သိရပါတယ်။
စပါးစိုက်ပျိုးဖို့အတွက် ဓာတ်မြေသြဇာသုံးရတဲ့အပိုင်းမှာလည်း တစ်အိတ်ကို ငွေကျပ် ၃ သိန်းကျော်ကနေ ၁ သိန်းခွဲဝန်းကျင်တန်ဖိုးရှိတဲ့ မြေဆီအိတ်တွေကိုပဲ အသုံးပြုရတယ်လို့ လယ်သမားတွေက ဆိုပါတယ်။
ပြည်မဖက်ကလာတဲ့ ဓာတ်မြေသြဇာစျေးနှုန်းမှာ တစ်အိတ်ကို ငွေကျပ် ၃ သိန်းကျော်ရှိပြီး စပါးအထွက်နှုန်းကောင်းပေမဲ့လည်း တန်ဖိုးမြင့်တက်နေတာကြောင့် ဝယ်ယူမသုံးစွဲနိုင်ကြဘူးလို့လည်း သိရပါတယ်။
ဒါကြောင့် အိန္ဒိဖက်ကလာတဲ့ မြေဆီ၊ မြေသြဇာတွေကိုပဲ အသုံးပြုနေရကာ တန်းဖိုးမှာလည်း ဓာတ်မြေသြဇာတစ်အိတ်ကို ငွေကျပ် ၁ သိန်း ၄ သောင်းကျပ်သာ ရှိတယ်လို့လည်း လယ်သမားတစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ဦးစိန်မြက ဆက်ပြောပါတယ်။
“မြေသြဇာသုံးစွဲရတဲ့အပိုင်းမှာ ကျနော်တို့လယ်သမားတွေကို လယ်သမားအဖွဲ့အစည်းတွေက သိပ်ကူညီတာတော့ မရှိပါဘူး။ ဆိုင်တွေကပဲ ဖြစ်သလို ဝယ်ယူသုံးရပါတယ်။ သူတို့က ၃ သိန်းတောင်းရင် သုံးသိန်းပေးရပါတယ်။ သုံးသိန်းခွဲတောင်းရင် သုံးသိန်းခွဲပေးရပါတယ်။ ဒီနှစ်မှာဆိုရင် စျေးအနိမ့်ဆုံးလို့ ပြောရပါမေ အိန္ဒယဖက်ကလာတဲ့ မြေဆီတစ်အိတ်ကို ၁ သိန်းနဲ့ ၄ သောင်းကျပ်ပေးရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း ကျနော်တို့အရင်ခါ ကြဲနေတဲ့ ကောမတ်မြေသြဇာလောက်တော့ အာနိသင်နည်းပါတယ်။ အာနိသင်နည်းရင်လည်း မကြဲလို့ကမရပါဘူး၊ ကြဲရပါတယ်”
လက်ရှိလယ်သမားတွေမှာ စပါးစျေးနှုန်းတွေ မကောင်းတာကြောင့် ရိတ်သိမ်းထားတဲ့ စပါးတွေကိုပဲ စုဆောင်းထားရကာ စျေးကောင်းရတဲ့အချိန်နဲ့ ဝယ်သူတွေရှိလာမှပဲ ရောင်းချဖို့ပြင်ဆင်နေကြတယ်လို့လည်း သိရပါတယ်။
အဲဒီလို စုဆောင်းထားတဲ့ စပါးတွေကပဲ လယ်သမားတွေဟာ စပါးစိုက်ပျိုးတဲ့အခါ အသုံးပြုခဲ့ရတဲ့ကုန်ကျစရိတ်တွေ၊ လယ်ထွန်စက်တွေနဲ့ အလုပ်သမားစရိတ်တွေကို ပေးဆောင်ဖို့အတွက် တစ်ချို့ထက်ဝက်လောက်ကိုသာ ရရာစျေးနှုန်း ရောင်းနေရတယ်လို့လည်း နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကျော်ကြာ လယ်လုပ်လာခဲ့တဲ့ လယ်သမား ဦးခင်မောင်ရင်က ပြောပါတယ်။
“စပါးဝယ်ယူသူကတော့ ဆန်ချေ (ကောက်ချေ) စပါးတင်း ၁၀၀ ဆိုရင် ၄ သိန်းပေးပါတယ်။ လယ်ပိုင်ရှင်ကမရောင်းနိုင်၊ ပေးတဲ့စျေးနဲ့မကိုက်ဘူး။ ပေါ်ဆန်းမွှေး တင်း ၁၀၀ ဆိုရင်လည်း ၈ သိန်းကျပ်ပေးပါတယ်။ ရောင်းသူကတော့ ၉ သိန်းလိုချင်တယ် ဒါပေမဲ့မရဘူး။ ဆန်ကြီး (ကောက်ကြီး) စပါးတင်း ၁၀၀ ကိုတော့ ၆ သိန်းပေးပါတယ်။ လယ်ရှင်က မရောင်းနိုင်၊ စရိတ်တွေကမကိုက်ဘူး။ အဲတာကို ကြားထဲက လောလောဆယ်ပေးဖို့ အကြွေးရှိတာတွေကိုပဲ အရင်ဆပ်ရပါတယ်။ ဆန်ချေ (ကောက်ချေ) စပါးက ၄ သိန်းဆိုရင်လည်း ၄ သိန်းနဲ့ ရောင်းချလိုက်ရတာရှိပါတယ်။ အကြွေးဆပ်ဖို့အတွက်ပါ”
အခုနှစ်၊ လက်ရှိ ကာလပေါက်စျေးအရ ရိတ်သိမ်းထားတဲ့ စပါးတင်း ၁၀၀ စျေးနှုန်းတွေမှာ ဆန်ချေ (ကောက်ချေ) စပါးဆိုပါက ၄ သိန်း၊ ဆန်ကြီး(ကောက်ကြီး) စပါးဆိုပါက ၆ သိန်း၊ ပေါ်ဆန်မွှေးစပါးဆိုပါက ၈ သိန်းနဲ့ ကောက်ညှင်းစပါးဆိုပါက ၈ ဝန်းကျင်သာ စျေးနှုန်းရှိတယ်လို့လည်း လယ်သမားတွေက ပြောပါတယ်။
တိုက်ပွဲတွေကြောင့် ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်တွေကလည်း စပါးစျေးနှုန်းတွေမှာ ကျဆင်းနေခဲ့ပေမဲ့လည်း ဝယ်သူတွေကရှိနေပြီး အခုနှစ်မှာတော့ စပါးစျေးနှုန်းတွေ ကျဆင်းနေပေမဲ့လည်း ဝယ်သူတွေက မရှိသလောက် နည်းပါးသွားကြတယ်လို့လည်း လယ်သမား ဦးခင်မောင်ရင်က ဆက်ပြောပါတယ်။
“စပါးစျေးနှုန်းတွေက ပြီးခဲ့နှစ်ကနဲ့ စျေးနှုန်းတွေက အတူတူပါ။ ဒါပေမဲ့လည်း ပြီးခဲ့တဲ့တွေက စပါးတွေက ရောင်းချလိုရပါသေးတယ်။ ဒီနှစ်မှာတော့ရောင်းချလို့က မစွန်နိုင်ဘူးဖြစ်နေပါတယ်။ စပါးကရောင်းမချရတော့ လယ်သမားတွေမှာ လယ်တစ်ဧက စိုက်ပျိုးရင် လယ်တစ်ဧကလောက် ရတာရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း စရိတ်တွေကိုရှင်းလိုက်ရင် မလုံလောက်တော့ဘူး။ မကျန်တဲ့သူတွေမှာ မကျန်ပါဘူး။ အခံရှိတဲ့သူတွေမှာတော့ နည်းနည်းပါးပါးကျန်တာရှိပါတယ်”
ရခိုင်မှာ တိုက်ပွဲတွေကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်က ရခိုင်ဒေသကို ကုန်လမ်း၊ ရေလမ်းပိတ်ပင်ထားတာဟာ လက်ရှိမှာ ၂ နှစ်ကျော် ကြာမြင့်လာခဲ့ပြီးဖြစ်ပြီး ရခိုင်ဒေသခံတွေမှာလည်း လမ်းခရီးပိတ်ပင်ထားတာကြောင့် ကုန်စျေးနှုန်းမြင့်မားတဲ့ ဒဏ်တွေကို အလူးအလဲခံစားရနေပေမဲ့လည်း လယ်သမားတွေမှာတော့ စပါးစျေးကောင်းမရရှိပဲ ဖြစ်နေကြရတာ ဖြစ်ပါတယ်။
တိုက်ပွဲတွေမဖြစ်မီအချိန်က လယ်သမားတွေမှာ စပါးတင်း ၁၀၀ စျေးနှုန်း ဆန်ချေ (ကောက်ချေ) စပါးဆိုပါက ၅ သိန်းခွဲ၊ ဆန်ကြီး(ကောက်ကြီး) စပါးဆိုပါက ၈ သိန်း၊ ပေါ်ဆန်မွှေးစပါးဆိုပါက ၁၀ သိန်းနဲ့ ကောက်ညှင်းစပါးဆိုပါက ၁၀ သိန်းကျော်အထိ စျေးကောင်းတွေ ရရှိခဲ့တာ ရှိတယ်လို့လည်း လယ်သမားတွေက ပြောပါတယ်။
ဒါကြောင့် အခုနှစ်တွေမှာ စပါးတွေစျေးကောင်းမရတာကြောင့် လယ်သမားတွေမှာ လယ်ယာလုပ်ငန်းခွင်ကို စွန့်ခွာကာ တခြားအလုပ်တွေကို ပြောင်းလဲလုပ်ကိုင်ကြတဲ့သူတွေလည်း ရှိတယ်လို့ လယ်သမား ဦးစိန်မြက ဆက်ပြောပါတယ်။
“အဓိကတော့ လယ်သမားတွေမှာ လယ်ကိုမလုပ်တော့ပဲ ငါး၊ ပုဇွန်မွေးမြူတဲ့ တာတွေကိုလုပ်ကိုင်ကြတာရှိပါတယ်။ ပြောရမယ်ဆိုရင် စပါးကတစ်သီးကိုပဲ စားရပါတယ်။ ငါး၊ ပုဇွန်ကကျရင် လတိုင်းလိုလိုရနေတာဖြစ်ပါတယ်။ စပါးစိုက်မဲ့လယ်ကွင်းတွေမှာ တာတွေဖောက်လုပ်ပြီးတော့ လုပ်ကိုင်ကြတာပေါ့။ အဲတာတွေကလည်း ပိုက်ဆံရှိကြတဲ့သူတွေကပဲ လုပ်ကိုင်ကြတာပါ။ ကျနော်တို့ကတော့ ငါး၊ ပုဇွန် တာတွေကို မဆည်နိုင် မလုပ်နိုင်ပါဘူး။ ငွေကြေးမရှိတဲ့အတွက်ပါ”
လယ်သမားတွေမှာ စပါးစိုက်ပျိုးမှု သွင်းအားစုစရိတ်မြင့်မားတာနဲ့အတူ မိုးရာသီအတွင်း ရာသီဥတုဆိုးရွားပါကလည်း စပါးပျက်စီးမှုတွေများပြားကာ တစ်ပူပေါ် နှစ်ပူဆင့်အခက်အခဲတွေ ရှိခဲ့ကြတယ်လို့လည်း လယ်သမားတွေက ဆိုပါတယ်။
ဒါကြောင့် အရင်းအနှီးများပြားတဲ့ လယ်ယာလုပ်ငန်းကို လယ်သမားတွေမှာ အရင်လို စီးပွားဖြစ်မလုပ်ကိုင်နိုင်ကြတော့ပဲ မိသားစုတစ်စားစာလောက်သာ စိုက်ပျိုးကြတဲ့သူတွေ များပြားလာနေတယ်လို့လည်း လယ်သမားတွေက ဆိုပါတယ်။
ဦးစိန်မြတို့လို လယ်သမားတွေကတော့ တစ်နိုင်တစ်ပိုင်လယ်လုပ်ကိုင်ကြတာ ဖြစ်ပေမဲ့လည်း လယ်လုပ်ကိုင်စဥ်အတွင်း ကုန်ကျခဲ့ရတဲ့ အသုံးစရိတ်တွေကို ပြန်လည်ကာမိဖို့အတွက် စပါးစျေးကောင်းရမဲ့အချိန်ကို စောင့်ဆိုင်းနေရတယ်လို့လည်း သူကပြောပါတယ်။
စစ်ကောင်စီစစ်ကြောင်းက ကျဆုံးရဲဘော် ၂ ဦးရဲ့ ဂူဗိမာန်ကိုပါ ဖျက်ဆီးသွား
