Shine Bu Chay

အစ္စရေးနှင့် အီရန်ဘက်က သီးခြားအတည်ပြုခြင်းမရှိသေး

ကိုးကား – Reuters

အမေရိကန် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က အီရန်နိုင်ငံ တီဟီရန်မြို့ရှိ သန်းနှင့်ချီသော ပြည်သူများ စစ်ဘေးကြောင့် ထွက်ပြေးနေရသောကြောင့် ၁၂ရက်ကြာ ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစ္စရေး-အီရန် အပစ်အခတ်ရပ်ဆဲပြီဖြစ်ကြောင်း ဇွန်လ ၂၃ရက် တနင်္လာနေ့ကကြေညာခဲ့သည်။

“အရာရာတိုင်းဟာ လုပ်သင့်လုပ်ထိုက်လို့ လုပ်ခဲ့ကြတယ်လို့ ယူဆတဲ့အတွက် ၁၂ရက်ကြာဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ အစ္စရေးနဲ့ အီရန် နှစ်နိုင်ငံစလုံးကို ဂုဏ်ပြုလိုပါတယ်” ဟု ထရမ့်က ၎င်း၏ Truth ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်တွင် ရေးသားခဲ့သည်။

အစ္စရေးက ထရမ့်၏ အပစ်အခတ်ရပ်ဆဲရေးကြေညာချက်ကို ချက်ချင်း တုံ့ပြန်ခြင်းမရှိသေးပေ။

ဇွန်လ၂၄ရက်နေ့ အစောပိုင်းကနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက အီရန်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီခဲ့ကြောင်း အစောပိုင်းတွင် အတည်ပြုခဲ့သော်လည်း အစ္စရေးဘက်က တိုက်ခိုက်မှုများကို မရပ်တန့်ပါက စစ်ပွဲကို ရပ်တန့်မည်မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ထိုအချိန်ကစ၍ အီရန်ကို အစ္စရေးက တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းမရှိပေ။

“အီရန်စစ်တပ်က အပစ်အခတ်ရပ်ဆဲရေးနဲ့ပက်သက်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို နောက်ပိုင်းမှသာ ဆုံးဖြတ်ချက်ချပါမယ်” ဟု အီရန်နိုင်ငံခြားရေး ၀န်ကြီးက X တွင်ပြောကြားခဲ့သည်။

အိမ်ဖြူတော် အကြီးတန်းအရာရှိတစ်ဦးက အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင်နေတန်ယာဟုနှင့် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတွင် ထရမ့်သည် သဘောတူညီချက်ကို ကြားဝင်စေ့စပ်ခဲ့ပြီး နေတန်ရာဟုက အီရန်ဘက်ကလည်း နောက်ထပ်တိုက်ခိုက်မှုများ မပြုလုပ်သရွေ့ အပစ်အခတ်ရပ်ဆဲရေးကို သဘောတူကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အစ္စရေးနှင့် အီရန်တို့က လက်ရှိ လုပ်ဆောင်နေသည့် မည်သည့်မစ်ရှင်ကိုမဆို အပြီးသတ်ရန် အချိန်အနည်းငယ်‌ပေးမည်ဟု ထရမ့်က ပြောကြားခဲ့သည်။

ထရမ့်သည် အီရန်ကို ဗုံးကြဲခြင်းမှာ အီရန်၏ နျူကလီးယားလက်နက်များကိုသာ ချေမှုန်းလိုခြင်းဖြစ်ပြီး စစ်ပွဲကို ပိုမိုကြီးထွားစေရန် ရည်ရွယ်ချက်မရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“အီရန်နိုင်ငံဟာ နျူကလီးယားလက်နက်ပိုင်ဆိုင်ရန် အလွန်နီးစပ်နေပြီ” ဟု ဒုတိယသမ္မတ ဂျေဒီ ဗန့်စ် က Fox News ၏ Bret Baier နှင့် အင်တာဗျူးတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

“အခု အီရန်ဟာ နျူကလီယားစက်ရုံတွေ ပျက်စီးသွားတဲ့အတွက် သူတို့မှာရှိတဲ့ စက်ပစ္စည်းတွေနဲ့ နျူလက်နက် ဆက်လက် မတည်ဆောက်နိုင်တော့ဘူး” ဟု ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ယမန်နေ့က အစ္စရေးသည် ၎င်း၏ တိုက်ခိုက်မှုမှာ နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများအတွက် နာမည်ဆိုးဖြင့် ကျော်ကြားသော အကျဉ်းထောင်ဖြစ်သည့် Evin အကျဉ်းထောင်နှင့် တီဟီရန်ရှိ အီရန်၏ အုပ်ချုပ်မှု ယန္တရားကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ထိမှန်စေရန် ရည်ရွယ်ပြီး ၎င်း၏ အာဏာကို ဆက်ထိန်းထားရန် ရည်ရွယ်ချက်နှင့်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ကိုးကား – Reuters

အီရန်နျူကလီးယားစက်ရုံများကို အမေရိကန်၏ တိုက်ခိုက်မှုသည် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံတစ်ခု၏ လုံခြုံရေး အကျိုးစီးပွားနှင့် နယ်မြေပိုင်နက်ဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများကို ဆိုးရွားစွာ ချိုးဖောက်မှုအဖြစ် ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချကြောင်း မြောက်ကိုရီးယား နိုင်ငံပိုင် မီဒီယာက ဇွန်လ၂၃ရက် တနင်္လာနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ “စစ်ပွဲများနှင့် နယ်မြေချဲ့ထွင်မှု”များအတွက် တရားခံများဖြစ်ပြီး အနောက်နိုင်ငံများက လက်ခံအားပေးလျက်ရှိ‌ကြောင်း မြောက်ကိုရီးယား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောကြားခဲ့သည်။

အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံတစ်ခု၏ နယ်မြေစိုးမိုးရေးနှင့် လုံခြုံရေး အကျိုးစီးပွားကို အပြင်းအထန် နင်းချေခဲ့သည့် အမေရိကန်၏ တိုက်ခိုက်မှုကို မြောက်ကိုရီးယားက ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရှုတ်ချကြောင်း KCNA သတင်းဌာနက ဖော်ပြထားသည်။

“တရားမျှတတဲ့ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်း‌တွေဟာ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ လုပ်ရပ်တွေကို တညီတညွတ်တည်း ပြစ်တင်ရှုံ့ချခြင်းနှင့် ငြင်းပယ်ခြင်းတို့ကို ပြောဆိုသင့်တယ်” ဟု ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

အီရန်နှင့် နျူကလီးယားလက်နက်ပိုင်ဆိုင်သည့် မြောက်ကိုရီးယားတို့သည် ချစ်ကြည်ရင်းနှီးသောဆက်ဆံရေးကို ထိန်းသိမ်းထားပြီး ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်များ တီထွင်ထုတ်လုပ်ခြင်းအပါအဝင် စစ်ရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာပြီဖြစ်ကြောင်း သံသယရှိခဲ့ကြသည်။

ယခုအခါ ပျက်ပြယ်သွားပြီဖြစ်သော ကုလသမဂ္ဂ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုများကိုစောင့်ကြည့်လေ့လာနေသည့် ကျွမ်းကျင်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် အီရန်နှင့် မြောက်ကိုရီးယားသည် အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းများ လွှဲပြောင်းခြင်းအပါအဝင် တာဝေးပစ်ဒုံးကျည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး စီမံကိန်းများတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ပြန်လည်စတင်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“အီရန်တွင်ပျက်စီးသွားသော ဒုံးကျည်ထုတ်လုပ်ရေး စက်ရုံများ ပြန်လည်တည်‌ဆောက်ခြင်းနှင့် စိစစ်ခြင်းကို ရှောင်ရှားနိုင်ရန် နေရာအသစ်များ အပါအဝင် အရေးကြီးသော အကူအညီများကို မြောက်ကိုရီးယားက ပံ့ပိုးပေးနိုင်တယ်” ဟု အမေရိကန်အခြေစိုက် Carnegie Endowment for International Peace မှ Ankit Panda က ပြောကြားခဲ့သည်။

အီရန်၏နျူကလီးယားလက်နက်စက်ရုံများကိုက ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် သို့မဟုတ် အရှိန်မြှင့်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများအပေါ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် မည်သည့်နိုင်ငံက စိတ်ဝင်စားသည်ကို သေချာမသိနိုင်ကြောင်း ၎င်းကပြောကြားခဲ့သည်။

“အီရန်မှာ တစ်ကြိမ် အမေရိကန်က ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး အဟန့်အတား လျော့ပါးအောင် အမေရိကန်ကို ကူညီပေးနိုင်တာကြောင့် မြောက်ကိုရီးယားက မပြန့်ပွားစေချင်တဲ့ လက်နက်ဒီဇိုင်းနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ ကိစ္စအချို့ရှိပါတယ်” ဟု ပန်ဒါက ပြောကြားခဲ့သည်။

မြောက်ကိုရီးယားသည် ရုရှားတို့ ယူကရိန်းကို တိုက်ခိုက်ရာတွင် အသုံးပြုရန်အတွက် တပ်ဖွဲ့ဝင်ထောင်ပေါင်းများစွာအပြင် ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်များနှင့် အခြားလက်နက်များကို ထောက်ပံ့ပေးခဲ့ကြောင်း အမေရိကန်၊ ယူကရိန်းနှင့် အခြားသော ထောက်လှမ်းရေး သတင်းရင်းမြစ်များက ပြောကြားခဲ့သည်။