အတွေးအမြင်

၂၀၁၅ တစ်နိုင်ငံလုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနှင့် ရှမ်းနိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲ

နအဖ အစိုးရလက်ထက် ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်ခင်မှာပဲ ၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေကို အပြီးသတ်ရေးဆွဲနိုင်ခဲ့ပါ သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လမှာတော့ ဦးသိန်းစိန်ခေါင်းဆောင်သော စစ်ယူနီဖောင်းချွတ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများ၏ အရပ် ဘက် – စစ်ဘက်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ အဆိုပါဖြစ်ရပ်များနှင့်အပြိုင် သမ္မတဦးသိန်းစိန် က ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဥ်သစ်တစ်ရပ်ကိုကြေညာခဲ့ပြီး SSPP ၊ RCSS ၊ UWSA နှင့် အခြားတိုင်းရင်းသားလက်နက် ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် တစ်နိုင်ငံလုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများ အဆက်မပြတ်ကျင်းပ ခဲ့သည်။

NCA သည် မရေးဆွဲမီကပင် စိန်ခေါ်မှုပေါင်းများစွာနှင့်ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး အချေအတင်ပေါင်းများစွာဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကာ အတက်အကျ၊ အပြောင်းအလဲ များခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဦးသိန်းစိန်၏ နောက်ထပ်သမ္မတသက်တမ်း ဆိုသည်ကလည်း မသေချာမရေရာတော့ပါ။ ထို့ကြောင့်လည်း တာဝန်ရှိသူများက ၎င်းတို့သက်တမ်းအတွင်း စာချုပ် အပြီးသတ်လက်မှတ်ရေးထိုးနိုင်ရန် အပူတပြင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။

RCSS နှင့်အခြားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ၇ ဖွဲ့ကသာ ၂၀၁၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၅ ရက်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးမည့် NCA တွင် ပါဝင်ရန်ပြင်ဆင်ခဲ့ကြပြီး ကျန် EAO များကတော့ ဆုံးဖြတ်ချက်မချမှတ်နိုင်ခြင်းနှင့် မြန်မာစစ်တပ်၏ချန်လှပ်ထားခံရမှုများကြောင့် NCA တွင် ပါဝင်နိုင်ခဲ့ခြင်းမရှိပါ။ စေ့စပ်ညှိနှိုင်းရေးဆွေးနွေးပွဲများ တွင် SSPP ၊ UWSA နှင့် KIO တို့ ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း NCA တွင် ကျေနပ်မှုမရှိသောကြောင့် ပါဝင်လက်မှတ်ရေးထိုး ခြင်း မရှိခဲ့ပါ။

ဤသို့ဖြင့် ကဏ္ဍသစ်တစ်ရပ်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပါတော့သည်။ NCA လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက်ပိုင်း နိုင်ငံအတွင်း ပိုပြီးပွင့်လင်းမြင်သာစွာလုပ်ကိုင်နိုင်ဖို့ မြန်မာစစ်တပ်ထံက ခွင့်ပြုလိုင်စင်ရရှိလိမ့်မည်ဟု RCSS ကမျှော်လင့်ထားခဲ့ ပုံပေါ်သည်။ အတိတ်တစ်ချိန်ကတားမြစ်ခံထားရသော RCSS ၏ရုံးခွဲများ မြို့ပြနေရာများစွာတွင် အမှန်တကယ် လည်း ဖွင့်လှစ်ခွင့်ရရှိခဲ့ပါသည်။ နိုင်ငံတွင်းရှိ ရွေးကောက်ပွဲဝင်နိုင်ငံရေးပါတီများနှင့် စကားပြောခွင့်ရရှိခဲ့သလို အခြားသောနိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းများ ၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်းများထံသွားရောက်ပြီး စကားပြောဆိုခွင့်များ RCSS အနေ ဖြင့်ရရှိခဲ့ပါသည်။ RCSS ကသာ ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီမှုကိုလက်မခံခဲ့ပါက ထိုသို့ပြုလုပ်နိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။

နောက်ပိုင်းနှစ်များမှာတော့ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် က NCA ကိုဆက်လက်ဦးဆောင်ခဲ့ သည်။ NLD က အစိုးရတာဝန်ယူပြီးနောက်မှာတော့ ဦးသိန်းစိန်ဆောင်ရွက်ခဲ့သော “ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဥ်”ကို NLD အစိုးရက “ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံ – ၂၁ ရာစုပင်လုံ”အဖြစ် ကင်ပွန်းသစ်တပ်ခဲ့ပြီး ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက်များ ရယူခဲ့လေသည်။ သို့သော်လည်း SSPP အပါအဝင် အခြား EAO များကို NCA တွင် ပါဝင် လက်မှတ်ရေးထိုးရန် NLD အနေဖြင့် စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့ခြင်းမရှိပါ။ NLD အစိုးရဖြစ်နေစဥ်ကာလအတွင်း နောက်ထပ် ၂ ဖွဲ့ ကိုသာ NCA တွင်ပါဝင်ရန်စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို ၂ ဖွဲ့မှာ မွန်ပြည်သစ်ပါတီနှင့် လားဟူဒီမိုကရက်တစ် အစည်းအရုံးတို့ဖြစ်ကြပြီး စုစုပေါင်း ၁၀ ဖွဲ့ဖြစ်လာခဲ့သည်။

NCA သည်လည်းပဲ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်တည်ငြိမ်ရေးခေတ်သစ်တစ်ခုကိုယူဆောင်ပေးရန် ပျက်ကွက်ခဲ့ပါသည်။ အထူး အားဖြင့် TNLA၊ MNDAA နှင့် AA တို့ကို မြန်မာစစ်တပ်က NCA ကချန်လှပ်ထားခဲ့သဖြင့် အတားအဆီးတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းလုံးတွင်ဖြစ်ပွားနေသည့် ပဋိပက္ခများသည်လည်း အဆုံးသတ်သွားခြင်း မရှိခဲ့ပါ။ အထူးသဖြင့် ကချင် ၊ ရခိုင်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတို့တွင်ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေ ခံဥပဒေအရကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲကို အကြောင်းပြလမ်းခင်းပြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ လက်နက်ချရန် မြန်မာစစ်တပ်က ရန်လိုသောသဘောထားဖြင့် စဥ်ဆက်မပြတ်တောင်းဆိုခဲ့ပါသည်။ EAO များကို နယ်ခြားစောင့်တပ် (BGF) အဖြစ်ပြောင်းလဲပစ်ရန်က မြန်မာစစ်တပ်၏ နည်းဗျူဟာအစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး အကယ်၍ လက်နက်ချဖို့ EAO များက ဆက်လက်ငြင်းဆန်နေမည်ဆိုလျှင်လည်း မြန်မာစစ်တပ်က ဖိအားပေးမှုများ အရှိန်မြှင့်လုပ်ဆောင်ရန်ရည်ရွယ်ထားခဲ့သည်။

BGF များအဖြစ်အသွင်ပြောင်းရန် ပစ်မှတ်ထားခံခဲ့ရသော EAO များကြားတွင် SSPP သည်လည်း အပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ပြင်းထန်သောဖိအားများကြောင့် အဖွဲ့အတွင်း သဘောထားကွဲလွဲမှုများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ပါတီခေါင်းဆောင် ပိုင်းများအကြား ဆွေးနွေးမှုများမအောင်မြင်သောကြောင့် SSPP ၏ တပ်မတော်ဖြစ်သော SSA ၏ တပ်မဟာ ၃ နှင့် ၇ တို့ ဒေသခံပြည်သူ့စစ်များအဖြစ်အသွင်ပြောင်းသွားခဲ့ကြပြီး တပ်မဟာ ၁ တစ်ခုတည်းသာ SSPP/SSA ၏ မူလဖွဲ့ စည်းပုံအတိုင်း ကျန်နေရစ်ခဲ့တော့သည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် သီပေါအခြေစိုက် SSA ၏ စိန်ကျော်တပ်စခန်း နှင့် ကွန်ဟိန်းအခြေစိုက် ကာလိတပ်စခန်းတို့ သည်လည်း ပြည်သူ့စစ်အဖြစ်ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပြီး ကျောက်မဲအခြေစိုက် တပ်စခန်းတစ်ခုကိုတော့ ဖျက်သိမ်းခဲ့ရ သည်။ SSPP ၏ဌာနချုပ်ကို ကျေးသီး မြို့နယ်တွင်းရှိ ဝမ်ဟိုင်းတွင် အမာခံအဖြစ်ထားရှိခဲ့သည်။ SSPP/SSA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစစ်တပ်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲခဲ့သော်ငြား ပြည်သူ့စစ်အဖြစ်အသွင်ပြောင်းရန် ငြင်းဆန်ခဲ့ သောကြောင့် ဝမ်ဟိုင်းကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ရန် မြန်မာစစ်တပ်၏ကြီးမားသောထိုးစစ်များကို ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရ သည်။ ဖြစ်ပွားခဲ့သောတိုက်ပွဲများ အဆမတန်ပြင်းထန်ခဲ့ကြောင်း SSPP ခေါင်းဆောင်များ အမှတ်ရနေတုန်းပင် ဖြစ် ၏။ သို့သော် နောက်ဆုံးတော့လည်း SSPP သည် ၎င်းတို့ဌာနချုပ်ကို ကောင်းမွန်စွာကာကွယ်နိုင်ခဲ့ပါသည်။

လက်ရှိအချိန်မှာလည်း SSPP အပေါ်တွင် ကြီးမားသောဖိအားများရှိနေဆဲသာဖြစ်၏။ နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေသကဲ့သို့ SSA ၏တပ်မဟာ ၁ အနေဖြင့်လည်း တစ်ချိန်ကထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သော ကျယ်ပြန့် သည့်နယ်မြေများတွင် အုပ်ချုပ်ရေး၊ စည်းရုံးရေးနှင့် တပ်အင်အာားဖြန့်ကျက်ချထားနိုင်ရေးတို့အတွက် ကြီးမား သောစိန်ခေါ်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရလေသည်။ ဤနေရာတွင် မှတ်သားစရာအနည်းငယ်ရှိပါသည်။ ထိုအချက်မှာ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း လားရှိုး၊ သိန္နီ၊ မူဆယ်နှင့် နမ့်ခမ်းမြို့နယ်များရှိလူငယ်အများအပြားက ထိုင်းနိုင်ငံနယ်စပ်ရှိ RCSS ကိုထောက်ပံ့ကူညီရန်အတွက် အာရုံကျလာကြပြီး ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းသို့သွားရောက်ကာ RCSS တွင် စစ်မှု ထမ်းခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု – နိုင်ငံရေးအရှိန်က ပြောင်းလဲနေပြီလည်းဖြစ်သည်။

NCA လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီးနောက် ဖော်ပြပါအချက်အလက်များအားလုံးကဖော်ပြနေသည်မှာ တစ်ချိန်က SSNA ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင်ရှိခဲ့သော ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းရှိနယ်မြေများကို RCSS ခေါင်းဆောင်မှုအောက်သို့ပြောင်းရွှေ့ ရန် တွန်းအားပေးမှုတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပုံပေါ်သည်။ တရုတ် – မြန်မာကုန်သွယ်ရေးတွင် စီးပွားရေးကြီးထွားလာနေမှု အလားအလာများနှင့် မန္တလေး – မူဆယ်အမြန်လမ်းတလျှောက် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းမွန်လာမှုတို့ ကြောင့် တရုတ်နှင့်ဆက်ဆံရေးအရေးကြီးပုံကို  MTA လက်နက်ချပြီးနောက်ပိုင်းတွင်မှ RCSS ခေါင်းဆောင်များ သဘောပေါက်လာခဲ့သည်။ အဆိုပါနည်းဗျူဟာကို အရှိန်မြှင့်ရန်အတွက် RCSS ခေါင်းဆောင်များက ယခင် SSNA ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော RCSS ပိုင်နယ်မြေများကို ဝင်ရောက်ထိန်းချုပ်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချခဲ့လေသည်။ အဆိုပါဆုံးဖြတ် ချက်နှင့်ပတ်သက်ပြီး လေ့လာသုံးသပ်သူတချို့ကတော့ ရဲတင်းသောလှုပ်ရှားမှုတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။

နောက်ပိုင်းဖြစ်ပျက်ခဲ့သော အဖြစ်အပျက်များနှင့်ပတ်သက်ပြီး သဘောထားကွဲလွဲမှုများတော့ရှိပါသည်။ ပထမ အဆင့်ဖြစ်သည့် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းမှ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းသို့ RCSS ၏စည်းရုံးရေးနှင့် တပ်များပြောင်းရွှေ့ရေး ကိစ္စရပ်များတွင် SSPP ခေါင်းဆောင်များ၏ သဘောတူညီမှုကို ရယူခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ ကနဦးကာလ RCSS တပ်များဖြန့်ကျက်မှုတွင် RCSS သည် SSPP ၏မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များဖြစ်ကြသော TNLA အပြင် KIO နှင့်ပါ ကောင်းမွန်သောဆက်ဆံရေးတည်ဆောက်ထားနိုင်ခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။  ယင်းအချက်မှာ မှတ်သားဖွယ်ရာပင် ဖြစ် ၏။ အဆိုပါအခြေခံကတဆင့် RCSS တပ်ဖွဲ့များသည် မိုင်းကိုင်မြို့နယ်တွင်တပ်စွဲပြီး ကျောက်မဲ၊ သီပေါနှင့် နမ္မတူ မြို့များအထိ တပ်ဖြန့်လာနိုင်ခဲ့သလို သီပေါမြို့နယ်အတွင်း အခိုင်အမာတပ်စွဲထားနိုင်ခဲ့သည်။

မည်သို့ပင်ဖြစ်စေကာမူ အဆိုပါပျားရည်ဆမ်းကာလများက တာရှည်မခံခဲ့ပါ။ RCSS နှင့် SSPP တပ်ဖွဲ့များကြား တိုက်ပွဲများစတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး မတူညီသောတပ်ဖွဲ့များက ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးခဲ့ပါသော်လည်း ရှမ်းအဖွဲ့အစည်း ၂ ခု ကခေါင်းဆောင်များအကြား သဘောတူညီမှုများမရရှိခဲ့ပါ။ တပ်အင်အားဖြန့်ကျက်နေရာချထားမှု၊ လူသစ်စုဆောင်း မှု၊ ဒေသအုပ်ချုပ်ရေးတို့နှင့်ပတ်သက်ပြီး မဖြေရှင်းနိုင်သောပြဿနာများကြောင့် အဆိုပါအစပျိုးမှုက တဖြည်း ဖြည်းနှင့် ပြင်းထန်သောအငြင်းပွားမှုများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားခဲ့လေတော့သည်။ တင်းမာမှုများ ပိုမိုနက်ရှိုင်းလာ သည်နှင့်အမျှ SSPP အုပ်ချုပ်ရေးခရိုင်အတွင်းကကျေးရွာများရှိ အချို့သောအုပ်ချုပ်ရေးမှူးများကို RCSS ကခန့် ထားသောအုပ်ချုပ်ရေးမှူးများဖြင့် အစားထိုးခဲ့သဖြင့် ဒေသခံလူထုအတွက်လည်း ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးဖြစ်စေခဲ့ပါသည်။ ဒေသခံတွေဘက်ကလည်း ရှမ်းအဖွဲ့အစည်းများဖြစ်ကြသော SSPP သို့မဟုတ် RCSS ကို ထောက်ခံမည်လား၊ ထောက်ပံ့မည်လား ရွေးချယ်ရတော့မည်ဖြစ်သည်။

ဆောင်းပါးရေးသားသူ – ဘုန်းမောင်

Ref: TNI,

ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အရေးကြီးသည့် သမိုင်းဝင်နေ့တစ်နေ့ဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုနေ့ဟူသည်မှာ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်များ ပင်လုံစာချုပ် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့်နေ့ကို အမှတ်ရစေသည့်နေ့ဖြစ်ပြီး၊ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်မှုနှင့် တန်းတူညီမျှမှုကို အခြေခံ၍ အနာဂတ်နိုင်ငံတည်ဆောက်ရန် ကတိပြုခဲ့ကြသည့်နေ့လည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပြည်ထောင်စုနေ့သည် တိုင်းရင်းသားအားလုံး၏ မျှော်လင့်ချက်များ၊ ယုံကြည်ချက်များနှင့် အတူတကွရှေ့ဆက်လိုသော စိတ်ဓာတ်ကို ကိုယ်စားပြုနေသောနေ့ဖြစ်သည်။

သို့သော် ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြေအနေများကို ကြည့်မိလျှင် ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ်နှင့် အတော်လေးကွာဟနေသည်ကို တွေ့မြင်ရသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မင်းအောင်လှိုင်ဦးဆောင်သည့် တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းယူခဲ့ခြင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးကဏ္ဍများအားလုံးအပေါ် ပြင်းထန်သော သက်ရောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

ပထမဦးစွာ နိုင်ငံရေးအရ ပြည်သူများရွေးချယ်ထားသော အစိုးရကို ဖယ်ရှား၍ စစ်အာဏာတည်ဆောက်ခြင်းသည် ဒီမိုကရေစီလမ်းကြောင်းကို ပြတ်တောက်စေခဲ့သည်။ ပြည်သူ့ဆန္ဒနှင့် မကိုက်ညီသော အုပ်ချုပ်မှုစနစ်သည် ပြည်သူနှင့် အစိုးရအကြား ယုံကြည်မှုကို လျော့နည်းစေပြီး နိုင်ငံတော်အတွင်း မတည်ငြိမ်မှုများ တိုးပွားစေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် တိုင်းရင်းသားဒေသများတွင် တိုက်ပွဲများ ပိုမိုပြင်းထန်လာကာ ပြည်ထောင်စုစည်းလုံးညီညွတ်ရေးကို ထိခိုက်စေခဲ့သည်။

ဒုတိယအနေဖြင့် စီးပွားရေးကဏ္ဍတွင်လည်း အာဏာသိမ်းပြီးနောက် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ လျော့နည်းသွားခြင်း၊ အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများ ကန့်သတ်သွားခြင်းနှင့် ကုန်ဈေးနှုန်းများ မြင့်မားလာခြင်းတို့ကြောင့် ပြည်သူများ၏ နေထိုင်မှုဘဝ ပိုမိုခက်ခဲလာခဲ့သည်။ ငွေကြေးတန်ဖိုးကျဆင်းခြင်းနှင့် စီးပွားရေးမတည်ငြိမ်မှုများသည် လူလတ်တန်းစားနှင့် ဆင်းရဲနွမ်းပါးသူများအပေါ် အထူးသဖြင့် ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

လူမှုရေးနှင့် ပညာရေးကဏ္ဍများတွင်လည်း သက်ရောက်မှုကြီးမားသည်။ အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် မတည်ငြိမ်မှုများကြောင့် လူငယ်များ၏ ပညာရေးဆက်လက်သင်ကြားနိုင်မှု လျော့နည်းလာခဲ့သည်။ လူအများအပြားသည် အိုးအိမ်စွန့်ခွာရပြီး ပြည်တွင်းနေရပ်စွန့်ခွာသူများ တိုးပွားလာခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေများသည် ပြည်ထောင်စု၏ အနာဂတ်အတွက် အရေးကြီးသည့် လူသားအရင်းအမြစ်များကို ထိခိုက်စေသည်။

ပြည်ထောင်စုနေ့၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ တိုင်းရင်းသားအားလုံး တန်းတူညီမျှ၍ အပြန်အလှန်လေးစားမှုဖြင့် အတူတကွ နေထိုင်နိုင်သော နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေး ဖြစ်သည်။ ယနေ့အခြေအနေများသည် ထိုရည်ရွယ်ချက်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်နေကြောင်း မျက်မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ပြည်ထောင်စုနေ့ကို ကျင်းပရာတွင် သမိုင်းအမွေအနှစ်ကိုသာ မရည်ညွှန်းဘဲ၊ စည်းလုံးညီညွတ်မှု၊ တရားမျှတမှုနှင့် ပြည်သူ့ဆန္ဒကို လေးစားသော အနာဂတ်တည်ဆောက်ရေးအတွက် အားလုံးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရမည့် လိုအပ်ချက်ကို ပြန်လည်စဉ်းစားသင့်သည်။

ပြည်ထောင်စုနေ့သည် အထိမ်းအမှတ်နေ့တစ်နေ့သာမက၊ တိုင်းရင်းသားညီညွတ်မှုနှင့် ဒီမိုကရေစီတန်ဖိုးများကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းရန် သတိပေးသည့်နေ့တစ်နေ့လည်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနာဂတ်ကောင်းမွန်ရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ်ကို ပြန်လည်ခိုင်မာစေရန်နှင့် တန်းတူညီမျှမှုကို အခြေခံသော နိုင်ငံရေးစနစ်တစ်ရပ် တည်ဆောက်နိုင်ရန် အရေးကြီးလှသည်။

ပွင့်လင်းရာသီရောက်လာတာနဲ့အမျှ ရခိုင်ကလယ်သမားတွေမှာ စပါးရိတ်သိမ်းပြီးချိန်ကာလတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ရိတ်သိမ်းထားတဲ့ စပါးတွေကိုလည်း လယ်သမားတွေမှာ ပြန်လည်ရောင်းချတဲ့အခါ စျေးကောင်းမရတာကြောင့် အရှုံးပေါ်နေကြရတယ်လို့လည်း လယ်သမားတွေက ပြောပါတယ်။

ရခိုင်ပြည်မှာ စပါးစိုက်ပျိုးမှုဧက ၁၂ သိန်းခန့်ရှိရာကနေ တိုက်ပွဲတွေကြောင့် စပါးစိုက်ပျိုးမှုဧက ထက်ဝက်လောက်လျှော့ကျသွားခဲ့ရပြီး စိုက်ပျိုးထားတဲ့စပါးတွေမှာလည်း စျေးကောင်းမရတာကြောင့် လယ်သမားတွေမှာ အခက်တွေ့နေကြရတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော်ကြာ လယ်လုပ်ကိုင်ခဲ့တဲ့ လယ်သမား ဦးစိန်မြဟာလည်း အခုနှစ်စပါးစိုက်ပျိုးရာသီမှာ အလုပ်သမားစရိတ်တွေကြီးမားတာ၊ ဓာတ်ဆီစျေးနှုန်းတွေမြင့်တက်တာ၊ လယ်ထွန်စက်ပစ္စည်းတွေ စျေးမြင့်တက်တာနဲ့ ဓာတ်မြေသြဇာစျေးနှုန်းတွေ စျေးကြီးတာတွေကြောင့် လက်ကိုထက်ဝက်ခန့်လျှော့ချကာ စိုက်ပျိုးခဲ့ရတယ်လို့လည်း ပြောပါတယ်။

“မြေဆီတွေကို လယ်သမားတွေက မဝယ်နိုင်တော့ အခက်အခဲတွေဖြစ်ခဲ့ရပါတယ်။ လယ်ကို စက်နဲ့ထွန်တဲ့သူရှိသလို၊ နွားနဲ့ထွန်တဲ့သူတွေလည်း ရှိပါတယ်။ စက်နဲ့လယ်ထွန်တဲ့သူတွေမှာတော့ စက်တစ်ခုပျက်စီးသွားပြီးလို့ စက်ရှင်ကတင်ပြလာရင် အဲဒီပစ္စည်းတွေကို မဝယ်နိုင်ပါက လယ်ကမထွန်ရဘူး ဖြစ်သွားပါတယ်။ စက်ရှင်နဲ့ ညှိပြီးတော့မှ လယ်တစ်ဧကို ဘယ်လောက်ဆို ဘယ်လောက်ပေးရမယ်ဆိုပြီးတော့ လုပ်ကြတာရှိပါတယ်။ စက်ခမပေးနိုင်တဲ့သူတွေဆိုရင် စပါးပေါ်ပြီးမှ ပြန်လည်ဆပ်ရပါတယ်။ လိုက်လို့က မမှီပါဘူး။ မြေဆီကိုတော့ ကယ်ဆယ်ရေးပေးတာရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း လိုအပ်တဲ့မြေဆီကိုတော့ ရတာမရှိပါဘူး။ မြေဆီတစ်အိတ်ကိုတော့ ၁ သိန်းနဲ့ ၄ သောင်းလောက်ပေးရပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာလည်း ဝယ်နိုင်တဲ့သူက ဝယ်နိုင်ပါတယ်။ မဝယ်နိုင်တဲ့သူတွေက မဝယ်နိုင်ကြပါဘူး။ လယ်လုပ်လို့ ထမင်းငတ်သွားတဲ့သူတွေလည်း ရှိပါတယ်။ လယ်လုပ်လို့ တော်ရုံတန်ရုံ စားရတဲ့သူတွေလည်း ရှိပါတယ်”

ဦးစိန်မြဟာ အရင်က လယ်ဧက ၂၀ ကျော်လောက်လုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့ပေလည်း အခုလက်ရှိ လယ်လုပ်ရာမှာတော့ ကုန်ကျစရိတ်တွေ စျေးမြင့်တက်နေတာကြောင့် လျှော့ချကာ လယ်ဧက ၁၀ ကျော်လောက်သာ လုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့တယ်လို့လည်း သိရပါတယ်။

စပါးစိုက်ပျိုးဖို့အတွက် ဓာတ်မြေသြဇာသုံးရတဲ့အပိုင်းမှာလည်း တစ်အိတ်ကို ငွေကျပ် ၃ သိန်းကျော်ကနေ ၁ သိန်းခွဲဝန်းကျင်တန်ဖိုးရှိတဲ့ မြေဆီအိတ်တွေကိုပဲ အသုံးပြုရတယ်လို့ လယ်သမားတွေက ဆိုပါတယ်။

ပြည်မဖက်ကလာတဲ့ ဓာတ်မြေသြဇာစျေးနှုန်းမှာ တစ်အိတ်ကို ငွေကျပ် ၃ သိန်းကျော်ရှိပြီး စပါးအထွက်နှုန်းကောင်းပေမဲ့လည်း တန်ဖိုးမြင့်တက်နေတာကြောင့် ဝယ်ယူမသုံးစွဲနိုင်ကြဘူးလို့လည်း သိရပါတယ်။

ဒါကြောင့် အိန္ဒိဖက်ကလာတဲ့ မြေဆီ၊ မြေသြဇာတွေကိုပဲ အသုံးပြုနေရကာ တန်းဖိုးမှာလည်း ဓာတ်မြေသြဇာတစ်အိတ်ကို ငွေကျပ် ၁ သိန်း ၄ သောင်းကျပ်သာ ရှိတယ်လို့လည်း လယ်သမားတစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ဦးစိန်မြက ဆက်ပြောပါတယ်။

“မြေသြဇာသုံးစွဲရတဲ့အပိုင်းမှာ ကျနော်တို့လယ်သမားတွေကို လယ်သမားအဖွဲ့အစည်းတွေက သိပ်ကူညီတာတော့ မရှိပါဘူး။ ဆိုင်တွေကပဲ ဖြစ်သလို ဝယ်ယူသုံးရပါတယ်။ သူတို့က ၃ သိန်းတောင်းရင် သုံးသိန်းပေးရပါတယ်။ သုံးသိန်းခွဲတောင်းရင် သုံးသိန်းခွဲပေးရပါတယ်။ ဒီနှစ်မှာဆိုရင် စျေးအနိမ့်ဆုံးလို့ ပြောရပါမေ အိန္ဒယဖက်ကလာတဲ့ မြေဆီတစ်အိတ်ကို ၁ သိန်းနဲ့ ၄ သောင်းကျပ်ပေးရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း ကျနော်တို့အရင်ခါ ကြဲနေတဲ့ ကောမတ်မြေသြဇာလောက်တော့ အာနိသင်နည်းပါတယ်။ အာနိသင်နည်းရင်လည်း မကြဲလို့ကမရပါဘူး၊ ကြဲရပါတယ်”

လက်ရှိလယ်သမားတွေမှာ စပါးစျေးနှုန်းတွေ မကောင်းတာကြောင့် ရိတ်သိမ်းထားတဲ့ စပါးတွေကိုပဲ စုဆောင်းထားရကာ စျေးကောင်းရတဲ့အချိန်နဲ့ ဝယ်သူတွေရှိလာမှပဲ ရောင်းချဖို့ပြင်ဆင်နေကြတယ်လို့လည်း သိရပါတယ်။

အဲဒီလို စုဆောင်းထားတဲ့ စပါးတွေကပဲ လယ်သမားတွေဟာ စပါးစိုက်ပျိုးတဲ့အခါ အသုံးပြုခဲ့ရတဲ့ကုန်ကျစရိတ်တွေ၊ လယ်ထွန်စက်တွေနဲ့ အလုပ်သမားစရိတ်တွေကို ပေးဆောင်ဖို့အတွက် တစ်ချို့ထက်ဝက်လောက်ကိုသာ ရရာစျေးနှုန်း ရောင်းနေရတယ်လို့လည်း နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကျော်ကြာ လယ်လုပ်လာခဲ့တဲ့ လယ်သမား ဦးခင်မောင်ရင်က ပြောပါတယ်။

“စပါးဝယ်ယူသူကတော့ ဆန်ချေ (ကောက်ချေ) စပါးတင်း ၁၀၀ ဆိုရင် ၄ သိန်းပေးပါတယ်။ လယ်ပိုင်ရှင်ကမရောင်းနိုင်၊ ပေးတဲ့စျေးနဲ့မကိုက်ဘူး။ ပေါ်ဆန်းမွှေး တင်း ၁၀၀ ဆိုရင်လည်း ၈ သိန်းကျပ်ပေးပါတယ်။ ရောင်းသူကတော့ ၉ သိန်းလိုချင်တယ် ဒါပေမဲ့မရဘူး။ ဆန်ကြီး (ကောက်ကြီး) စပါးတင်း ၁၀၀ ကိုတော့ ၆ သိန်းပေးပါတယ်။ လယ်ရှင်က မရောင်းနိုင်၊ စရိတ်တွေကမကိုက်ဘူး။ အဲတာကို ကြားထဲက လောလောဆယ်ပေးဖို့ အကြွေးရှိတာတွေကိုပဲ အရင်ဆပ်ရပါတယ်။ ဆန်ချေ (ကောက်ချေ) စပါးက ၄ သိန်းဆိုရင်လည်း ၄ သိန်းနဲ့ ရောင်းချလိုက်ရတာရှိပါတယ်။ အကြွေးဆပ်ဖို့အတွက်ပါ”

အခုနှစ်၊ လက်ရှိ ကာလပေါက်စျေးအရ ရိတ်သိမ်းထားတဲ့ စပါးတင်း ၁၀၀ စျေးနှုန်းတွေမှာ ဆန်ချေ (ကောက်ချေ) စပါးဆိုပါက ၄ သိန်း၊ ဆန်ကြီး(ကောက်ကြီး) စပါးဆိုပါက ၆ သိန်း၊ ပေါ်ဆန်မွှေးစပါးဆိုပါက ၈ သိန်းနဲ့ ကောက်ညှင်းစပါးဆိုပါက ၈ ဝန်းကျင်သာ စျေးနှုန်းရှိတယ်လို့လည်း လယ်သမားတွေက ပြောပါတယ်။

တိုက်ပွဲတွေကြောင့် ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်တွေကလည်း စပါးစျေးနှုန်းတွေမှာ ကျဆင်းနေခဲ့ပေမဲ့လည်း ဝယ်သူတွေကရှိနေပြီး အခုနှစ်မှာတော့ စပါးစျေးနှုန်းတွေ ကျဆင်းနေပေမဲ့လည်း ဝယ်သူတွေက မရှိသလောက် နည်းပါးသွားကြတယ်လို့လည်း လယ်သမား ဦးခင်မောင်ရင်က ဆက်ပြောပါတယ်။

“စပါးစျေးနှုန်းတွေက ပြီးခဲ့နှစ်ကနဲ့ စျေးနှုန်းတွေက အတူတူပါ။ ဒါပေမဲ့လည်း ပြီးခဲ့တဲ့တွေက စပါးတွေက ရောင်းချလိုရပါသေးတယ်။ ဒီနှစ်မှာတော့ရောင်းချလို့က မစွန်နိုင်ဘူးဖြစ်နေပါတယ်။ စပါးကရောင်းမချရတော့ လယ်သမားတွေမှာ လယ်တစ်ဧက စိုက်ပျိုးရင် လယ်တစ်ဧကလောက် ရတာရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း စရိတ်တွေကိုရှင်းလိုက်ရင် မလုံလောက်တော့ဘူး။ မကျန်တဲ့သူတွေမှာ မကျန်ပါဘူး။ အခံရှိတဲ့သူတွေမှာတော့ နည်းနည်းပါးပါးကျန်တာရှိပါတယ်”

ရခိုင်မှာ တိုက်ပွဲတွေကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်က ရခိုင်ဒေသကို ကုန်လမ်း၊ ရေလမ်းပိတ်ပင်ထားတာဟာ လက်ရှိမှာ ၂ နှစ်ကျော် ကြာမြင့်လာခဲ့ပြီးဖြစ်ပြီး ရခိုင်ဒေသခံတွေမှာလည်း လမ်းခရီးပိတ်ပင်ထားတာကြောင့် ကုန်စျေးနှုန်းမြင့်မားတဲ့ ဒဏ်တွေကို အလူးအလဲခံစားရနေပေမဲ့လည်း လယ်သမားတွေမှာတော့ စပါးစျေးကောင်းမရရှိပဲ ဖြစ်နေကြရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

တိုက်ပွဲတွေမဖြစ်မီအချိန်က လယ်သမားတွေမှာ စပါးတင်း ၁၀၀ စျေးနှုန်း ဆန်ချေ (ကောက်ချေ) စပါးဆိုပါက ၅ သိန်းခွဲ၊ ဆန်ကြီး(ကောက်ကြီး) စပါးဆိုပါက ၈ သိန်း၊ ပေါ်ဆန်မွှေးစပါးဆိုပါက ၁၀ သိန်းနဲ့ ကောက်ညှင်းစပါးဆိုပါက ၁၀ သိန်းကျော်အထိ စျေးကောင်းတွေ ရရှိခဲ့တာ ရှိတယ်လို့လည်း လယ်သမားတွေက ပြောပါတယ်။

ဒါကြောင့် အခုနှစ်တွေမှာ စပါးတွေစျေးကောင်းမရတာကြောင့် လယ်သမားတွေမှာ လယ်ယာလုပ်ငန်းခွင်ကို စွန့်ခွာကာ တခြားအလုပ်တွေကို ပြောင်းလဲလုပ်ကိုင်ကြတဲ့သူတွေလည်း ရှိတယ်လို့ လယ်သမား ဦးစိန်မြက ဆက်ပြောပါတယ်။

“အဓိကတော့ လယ်သမားတွေမှာ လယ်ကိုမလုပ်တော့ပဲ ငါး၊ ပုဇွန်မွေးမြူတဲ့ တာတွေကိုလုပ်ကိုင်ကြတာရှိပါတယ်။ ပြောရမယ်ဆိုရင် စပါးကတစ်သီးကိုပဲ စားရပါတယ်။ ငါး၊ ပုဇွန်ကကျရင် လတိုင်းလိုလိုရနေတာဖြစ်ပါတယ်။ စပါးစိုက်မဲ့လယ်ကွင်းတွေမှာ တာတွေဖောက်လုပ်ပြီးတော့ လုပ်ကိုင်ကြတာပေါ့။ အဲတာတွေကလည်း ပိုက်ဆံရှိကြတဲ့သူတွေကပဲ လုပ်ကိုင်ကြတာပါ။ ကျနော်တို့ကတော့ ငါး၊ ပုဇွန် တာတွေကို မဆည်နိုင် မလုပ်နိုင်ပါဘူး။ ငွေကြေးမရှိတဲ့အတွက်ပါ”

လယ်သမားတွေမှာ စပါးစိုက်ပျိုးမှု သွင်းအားစုစရိတ်မြင့်မားတာနဲ့အတူ မိုးရာသီအတွင်း ရာသီဥတုဆိုးရွားပါကလည်း စပါးပျက်စီးမှုတွေများပြားကာ တစ်ပူပေါ် နှစ်ပူဆင့်အခက်အခဲတွေ ရှိခဲ့ကြတယ်လို့လည်း လယ်သမားတွေက ဆိုပါတယ်။

ဒါကြောင့် အရင်းအနှီးများပြားတဲ့ လယ်ယာလုပ်ငန်းကို လယ်သမားတွေမှာ အရင်လို စီးပွားဖြစ်မလုပ်ကိုင်နိုင်ကြတော့ပဲ မိသားစုတစ်စားစာလောက်သာ စိုက်ပျိုးကြတဲ့သူတွေ များပြားလာနေတယ်လို့လည်း လယ်သမားတွေက ဆိုပါတယ်။

ဦးစိန်မြတို့လို လယ်သမားတွေကတော့ တစ်နိုင်တစ်ပိုင်လယ်လုပ်ကိုင်ကြတာ ဖြစ်ပေမဲ့လည်း လယ်လုပ်ကိုင်စဥ်အတွင်း ကုန်ကျခဲ့ရတဲ့ အသုံးစရိတ်တွေကို ပြန်လည်ကာမိဖို့အတွက် စပါးစျေးကောင်းရမဲ့အချိန်ကို စောင့်ဆိုင်းနေရတယ်လို့လည်း သူကပြောပါတယ်။

ဒီအပတ်အတွက် ထူးခြားစစ်ရေးသတင်းလို့ဆိုလိုက်ရင် စစ်ကိုင်းတိုင်းအထက်ပိုင်းက ကသာမြို့စစ်ရေး၊ ဆင်ဖြူကျွန်း၊စလင်း ဘက်က စစ်ရေးအခြေအနေ(၂)ခုလို့ပဲဆိုရမှာပါ။ ပထမဦးဆုံး ကသာမြို့စစ်မျက်နှာနဲ့ပတ်သတ်ပြီးပြောရမယ်ဆိုရင်ပြီးခဲ့တဲ့ ဒီဇင်ဘာလအစောပိုင်းကတည်းက ကသာကို KIA၊ PDFနဲ့အခြားမဟာမိတ်တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေက ဖြည်းဖြည်းချင်းစတိုးနေပြီး ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပတဲ့ ၂၈ရက်နေ့မှာတော့ အလုံးအရင်းနဲ့ကို ဝင်တိုက်ခဲ့တာကြောင့် လက်ရှိအတော်လေးတိုက်ပွဲပြင်းထန်နေတယ်လို့ သိရတယ်။

ကသာမြို့မှာက စစ်ကောင်စီရဲ့ခမရ(၃၀၉) တပ်ရင်းအပြင် တပ်မ(၇၇)အောက်က တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့အချို့ရှိနေတယ်လို့လည်း ကြားနေရပြီး
လက်ရှိအချိန်ထိ မြို့အဝင်က ရပ်ကွက်(၅)/ရပ်ကွက်(၈)/ကားကြီးကွင်းတို့အပြင် စစ်တပ်စခန်းချထားတဲ့ သူတော်တောင်၊ ရေကန်တောင်တို့ကိုလည်း တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့တွေက သိမ်းပိုက်ရရှိထားတယ်လို့ သိထားရပြန်တယ်။ မြေပြင်စစ်ရေးပြင်းထန်တာနဲ့အညီ စစ်တပ်ဘက်ကလည်း လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတာတွေ အဆက်မပြတ်ပြုလုပ်နေတယ်လို့လည်း သိရတယ်။

ဆိုတော့ ကသာမြို့ရဲ့စစ်ရေးအခြေအနေက အားလုံးခြုံငုံပြီးကြည့်ရမယ်ဆိုရင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေက အားသာနေတယ်လို့ပြောလို့ရပြီး ၃ရက်အတွင်းမှာကို မြို့ထဲတဖြည်းဖြည်းနဲ့ချဥ်းနင်းဝင်ရောက်လာနေတယ်။ဒီပုံအတိုင်း၊ ဒီနှုန်းအတိုင်းဆို တိုက်ပွဲကြာချိန် ၁ပတ်အတွင်းမှာပဲ မြို့ကိုရနိုင်ချေရှိနေတယ်။ ဒီနေရာမှာ ကသာ နဲ့ပတ်သတ်ပြီး ပြောစရာတစ်ခုကရှိနေပါတယ်။ အဲ့တာဘာလဲဆိုတော့ စစ်ကိုင်းအထက်ပိုင်းက စစ်ရေးတွေဟာ သတိထားမိသလောက်ဆိုရင် ကချင်ပြည်နယ် အထူးသဖြင့် ဗန်းမော်ကစစ်ရေးတွေနဲ့ ဆက်စပ်မှုတွေရှိနေပါတယ်။

မြင်သာအောင်ပြောရမယ်ဆိုရင် ပြီးခဲ့တဲ့မိုးရာသီအတွင်း ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းကတစ်ဆင့် ဗန်းမော်ကို စစ်တပ်ကအားဖြည့်ပြီး သိပ်မကြာခင်မှာပဲ KIAနဲ့ပူးပေါင်းအဖွဲ့တွေက စစ်ကိုင်းမှတဆင့် ကချင်ပြည်နယ်သွားရာလမ်းကြောင်းပေါ်က ဗျူဟာကျတဲ့ ဗန်းမောက်ကို တစ်ပတ်အတွင်း ဝင်သိမ်းခဲ့ပါတယ်။ ဗန်းမော်ကိုအာရုံစိုက်နေတဲ့ စစ်တပ်အတွက် သူတိူ့မထင်မှတ်ထားတဲ့ စစ်မျက်နှာတစ်ခုကနေ အလစ်အငိုက်တိုက်ခိုက်ခံလိုက်ရတာမို့ မရှုမလှနဲ့အထိနာခဲ့ရပြီး မြို့ကိုလည်း လက်လွှတ်ခဲ့ရတာကိုတွေ့ရပါတယ်။

ယခုတစ်ဖန်လည်း ဗန်းမော်မှာKIAနဲ့အဖွဲ့တွေက မီးကုန်ယမ်း ကုန်နဲ့ထိုးစစ်ဆင်နေတဲ့သတင်းတွေထွက်ပြီး သိပ်မကြာခင်မှာပဲ တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေက ကသာထိုးစစ်ကိုပါအရှိန်မြှင့်ပြီး မြို့ပေါ် ရပ်ကွက်တွေအထိဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာနေတာပဲဖြစ်ပါတယ်။

နောက်ထပ်အရေးကြီးတဲ့အချက်တစ်ချက်ကတော့ ကသာမြို့ဟာ တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေသိမ်းပိုက်ထားတဲ့ ပင်လည်ဘူး၊ အင်တော်မြို့တို့နဲ့ မြေပုံမှာဆိုရင် တစ်တန်းတည်းအနေအထားမျိုးရှိနေပြီး ဗန်းမောက်ကိုလက်လွှတ်ထားရတဲ့ စစ်တပ်အနေနဲ့ ကသာကိုပါ ထပ်ပေးလိုက်ရမယ်ဆိုရင် အရေးကြီးနေတဲ့ ကချင်စစ်မြေပြင်အတွက် စစ်ကိုင်းကိုဖြတ်ပြီး စစ်ကူပို့လို့ရမဲ့ နောက်ထပ်တံခါးပေါက်တစ်ချပ် ပိတ်သွားတယ်လို့တောင် ဆိုနိုင်ပါတယ်။

ဒီလိုအရေးကြီးတာကြောင့်မို့လည်း KIA ဟာ ဗန်းမော်ကိုအပြီးမတိုက်ခင် ပြည်မက စစ်ကူဝင်လာနိုင်တဲ့ လမ်းကြောင်းတွေအပေါ်ကမြို့တွေကို မဝါမိတ်တွေနဲ့ပူးပေါင်းပြီး တစ်မြို့ပြီးတစ်မြို့သိမ်းဟန်တူပါတယ်။ ဒီအခြေအနေဒီတွက်ချက်မှုအတိုင်းဆို ကသာကိုတော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွေက ရအောင်တိုက်မှာဖြစ်ပြီး ရဖို့လည်းများတယ်လို့ ယူဆနိုင်ပါတယ်။

ကသာနည်းတူ ဒီအပတ်ထဲလူပြောများနေတဲ့ နောက်ထပ် စစ်မျက်နှာတစ်ခုကတော့ ဆင်ဖြူကျွန်းနဲ့ စလင်းဘက်က စစ်ရေးအခြေအနေပဲဖြစ်ပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ ၁ရက်၂ရက်လောက်ကမှ တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေဟာ ဆင်ဖြူကျွန်းနဲ့ စလင်းက စစ်တပ်စခန်းတွေအကုန်လုံးကို သိမ်းတော့မှာမို့ ပြည်သူတွေရှောင်ရှားပေးကြဖို့ ထုတ်ပြန်ထားတာတွေ့ရပါတယ်။ တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေကြေငြာထားတဲ့ ဆင်ဖြူကျွန်းနဲ့ စလင်း မြို့နှစ်ခုစလုံးဟာ မကွေးတိုင်းထဲကပဲဖြစ်ပြီး အဆိုပါဒေသကတော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေအနေနဲ့ လည်းအာရက္ခတပ်တော် AA နဲ့စစ်ရေးအရ ပတ်သတ်ဆက်နွယ်မှုတွေရှိနေတယ်လို့လည်း သိထားရတယ်။

ဒါကြောင့် ဒီလိုတရားဝင်ထုတ်ပြောပြီး မြို့ကိုသိမ်းပိုက်မယ်လို့ ရာဇသံပေးကာ ကြေငြာထားတယ်ဆိုကတည်းက အဆိုပါဒေသကတော်
လှန်ရေးအင်အားစုတွေအနေနဲ့ အနီးစပ်ဆုံးတိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်တဲ့ အာရက္ခတပ်တော်(AA)ထံမှ ခိုင်မာတဲ့ထောက်ခံမှုတွေ ၊ ကတိကဝိတွေ ရထားတယ်လို့လည်း ယူဆနိုင်ပါတယ်။

ဒါတင်မက ဒီကာလထဲမှာကို မကွေး-ရခိုင်နယ်စပ်မှာ စစ်တပ်နဲ့ AA တို့အပြင်းအထန်တိုက်ပွဲဖြစ်ထားတာမို့ ဆင်ဖြူကျွန်း၊ စလင်းတိုက်ပွဲသာဖြစ်လာမယ်ဆို မကွေးတိုင်းရဲ့စစ်မျက်နှာဟာ ပိုမိုရှုပ်ထွေးကျယ်ပြန့်လာနိုင်ပြီး ချိနဲ့နေတဲ့ စစ်ကောင်စီရဲ့အင်အားတွေကို ပြန့်ကျဲသွားအောင် ပိုမိုလုပ်ဆောင်လာနိုင်ချေလည်းရှိနေပါတယ်။

ဒါပေမဲ့လည်း စစ်ကောင်စီအနေနဲ့လည်းမကွေးစစ်ရေးနဲ့ပတ်သတ်ပြီး ၎င်းတို့ရှိသမျှအင်အားအကုန်ထုတ်သုံးပြီး ကာကွယ်မှာကတော့သေချာနေပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ မကွေးတိုင်းဟာ စစ်ကောင်စီအတွက် တစ်ချိန်ကအလုံခြုံဆုံးဒေသဖြစ်ခဲ့တာမို့ ၎င်းတို့အတွက်အသက်သွေး ကြောဖြစ်တဲ့ ကပစ စက်ရုံ(၂၀)လောက်ကို အခြေစိုက်ထားတဲ့ ဒေသပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒါတင်မက ကပစ စက်ရုံတွေဟာ စစ်ကောင်စီရဲ့အခြားစစ်ဌာနချုပ်တွေလို တစ်နေရာအသိမ်းခံရလို့ အခြားတစ်နေရာမှာ ပြောင်းရွှေ့ပြီး ဖွင့်လို့မရတဲ့ အနေအထားမျိုးလည်း မဟုတ်တာမို့ ဒီစက်ရုံတွေမကျစေဖို့အတွက် လုပ်နိုင်သမျှအကုန်လုပ်ပြီး စစ်တပ်ဟာ အစွမ်းကုန်ကာကွယ်သွားဖို့လည်းရှိနေပါတယ်။

ဒါကြောင့် ဆင်ဖြူကျွန်း၊စလင်းစစ်ရေး (တစ်နည်းအားဖြင့်) မကွေး စစ်ရေးဟာ မကွေးတိုင်းတစ်ခုတည်းအတွက်သာမဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံအနှံ့က တော်လှန်ရေးစစ်မျက်နှာတွေအတွက် အပြောင်းအလဲကြီးကြီးမားမားတစ်ခုဖြစ်လာနိုင်ချေရှိပြီး နှစ်ဖက် အပြင်းအထန်ဆုံးသောတိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်လာနိုင်မဲ့ အရိပ်အယောင်တွေ မြင်တွေ့နေရတယ်လို့ပဲဆိုချင်ပါတယ်။

ဧရာဝတီမြစ်အနီးရှိ နေရာတစ်ခုမှာ လွှတ်တော်အမတ်ဖြစ်လာဖို့ ရည်မှန်းထားတဲ့ စစ်ကောင်စီရဲ့ အငြိမ်းစား ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တေဇာကျော်ဟာ ပြည်သူတွေကို နိုင်ငံအတွက်အကောင်းဆုံးလုပ်ပေးမယ်ဆိုပြီး မဲဆွယ်နေပါတယ်။

သူဟာ စစ်ကောင်စီရဲ့ ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားတဲ့ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ (USDP)အတွက် မန္တလေးမြို့၊ အောင်မြေသာဇံ မဲဆန္ဒနယ်ရဲ့ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းဖြစ်ပါတယ်။

လူ ၃၀၀ မှ ၄၀၀ ခန့်ဟာ ကြံ့ဖွံ့ပါတီ တံဆိပ်ပါ ဦးထုပ်တွေနဲ့ အလံတွေကို ကိုင်ဆောင်ထားပေမဲ့ မန္တလေးရဲ့ နေ့လယ်ခင်း အပူဒဏ်ကြောင့် ပင်ပန်းလာကြပြီး အချို့မှာ အိပ်ပျော်နေကြပါတယ်။

ကလေးတွေက ထိုင်ခုံတန်းတွေကြားမှာ ပြေးလွှားဆော့ကစားနေကြပါတယ်။

ဒီမိသားစုများစွာဟာ မတ်လတုန်းက မန္တလေးနဲ့ အနီးတစ်ဝိုက်ဒေသတွေမှာ ဆိုးရွားစွာ ပျက်စီးစေခဲ့တဲ့ ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိသူတွေဖြစ်ပြီး အလှူငွေရရှိဖို့ မျှော်လင့်နေကြပါတယ်။

စုဝေးပွဲပြီးဆုံးတာနဲ့ အဆုိပါလူအုပ်ကြီးဟာ အစအနတောင်ရှာမရတော့ပါဘူး။

လာမယ့် ဒီဇင်ဘာ ၂၈ရက် တနင်္ဂနွေနေ့မှာ စစ်ကောင်စီရဲ့ ‘အတုအယောင်’ ရွေးကောက်ပွဲကိုကျင်းပမှာပါ။

ဒါဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ ငါးနှစ်နီးပါးက စစ်ကောင်စီက အာဏာသိမ်းယူခဲ့ပြီး ကြီးမားတဲ့ ပြည်တွင်းစစ်ကို စတင်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံသားတွေအတွက် ရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲပေးဖို့ ပထမဆုံးအကြိမ် အခွင့်အရေးရရှိမှာပဲဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အာဏာရစစ်ကောင်စီရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကို အတုအယောင်အဖြစ် အကြီးအကျယ် ရှုတ်ချနေကြပါတယ်။

ပြည်သူတွေထောက်ခံမှုအများဆုံးရထားတဲ့ ပါတီဖြစ်တဲ့ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်(NLD)ကို စစ်ကောင်စီက ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး ပါတီခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်စုကြည်ကိုလည်း လျှို့၀ှက် ထောင်တစ်ခုမှာ ပိတ်လှောင်ထားပါတယ်။

မဲပေးတဲ့ကာလကို အဆင့်သုံးဆင့်ပိုင်းပြီး လုပ်မှာဖြစ်ပါတယ်။

စစ်ပွဲတွေပြင်းထန်နေတဲ့ နိုင်ငံရဲ့ ကြီးမားတဲ့ နေရာတွေမှာတော့ ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ဖို့ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။

မဲပေးရမယ့်နယ်မြေတွေမှာတောင် ပြည်သူတွေဟာ ကြောက်ရွံ့မှုနဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှု‌ေတွ ခံနေရပါတယ်။

မန္တလေးမှာ ကျင်းပတဲ့ စုဝေးပွဲမှာ လူတွေကို ရွေးကောက်ပွဲအပေါ် ဘယ်လိုထင်မြင်ကြလဲလို့ BBC က မေးမြန်းလို့ရမလား တောင်းဆိုတဲ့အခါ ပါတီအရာရှိတွေက ကျွန်တော်တို့ကို မမေးဖို့ ပြောခဲ့ကြပါတယ်။

သတင်းထောက်တွေနဲ့ စကားပြောလေ့ပြောထမရှိတဲ့ ပြည်သူတွေဟာ အဖြေမှားတွေပြောကောင်းပြောနိုင်တယ်လို့ တစ်ယောက်က ရှင်းပြပါတယ်။

အရပ်ဝတ် စစ်ထောက်လှမ်းရေးအရာရှိတွေ အရေအတွက်အရ သူတို့(စစ်ကောင်စီ)ရဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေကို ဖော်ပြနေပါတယ်။

ရွေးကောက်ပွဲကို ဝေဖန်တဲ့ Facebook စာမျက်နှာတွေကို like လုပ်တာ၊ တော်လှန်ရေးဆိုတဲ့ စကားလုံးကို သုံးတာကို ရာဇဝတ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်တဲ့ အာဏာရှင်စနစ်မှာ ဒီစစ်ရေးထောက်ခံတဲ့ ပါတီလှုပ်ရှားသူတွေတောင် နိုင်ငံခြားသတင်းထောက်တစ်ယောက်ကို ဆင်ဆာမဖြတ်ဘဲ မေးခွန်းတွေ မေးခွင့်ပေးရင် ဖြစ်ပေါ်လာမယ့် အကျိုးဆက်တွေကို ကြောက်ရွံ့နေကြပါတယ်။

အဲဒီကြောက်ရွံ့မှုက မန္တလေးမြို့ရဲ့ လမ်းတွေပေါ်မှာ ရှိနေပါတယ်။

လတ်ဆတ်တဲ့ မြစ်ငါးတွေ ရောင်းတဲ့ ဈေးဆိုင်တစ်ဆိုင်မှာ ဖောက်သည်အားလုံးက ရွေးကောက်ပွဲအပေါ် သူတို့ဘယ်လိုထင်မြင်ကြလဲဆိုတာကို မဖြေကြပါဘူး။

ကျွန်တော်တို့မှာ ရွေးချယ်စရာမရှိလို့ မဲပေးရမယ်လို့ တစ်ယောက်က ပြောပါတယ်။

ငါးရောင်းသူက ကျွန်တော်တို့ကို မောင်းထုတ်ခဲ့ပါတယ်။

“မင်းတို့က ငါ့ကို ဒုက္ခပေးလိမ့်မယ်” လို့ သူမက ပြောပါတယ်။

အမျိုးသမီးတစ်ယောက်ပဲ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောရဲပေမယ့် တွေ့ဆုံဖို့ သီးသန့်နေရာတစ်ခု ရှာဖို့နဲ့ ရွေးကောက်ပွဲအပေါ် သူမရဲ့အမြင်ကို ကြားရဖို့ သူမရဲ့အမည်ကို ဖုံးကွယ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

“ဒီရွေးကောက်ပွဲက လိမ်ညာမှုတစ်ခုပါ” လို့ သူမက ပြောပါတယ်။

“လူတိုင်းကြောက်နေကြတယ်။ လူတိုင်းဟာ သူတို့ရဲ့လူသားဆန်မှုနဲ့ လွတ်လပ်မှုကို ဆုံးရှုံးခဲ့ရတယ်။လူအများအပြားသေဆုံးခဲ့ကြတယ်၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခံခဲ့ရတယ် ဒါမှမဟုတ် တခြားနိုင်ငံတွေကို ထွက်ပြေးခဲ့ကြတယ်။ စစ်ကောင်စီက နိုင်ငံကို ဆက်လက်အုပ်ချုပ်နေမယ်ဆိုရင် အခြေအနေတွေ ဘယ်လိုပြောင်းလဲသွားနိုင်မလဲဆိုတာ မြင်သာပါတယ်။”

သူမက မဲမပေးဘူးလို့ ပြောပေမယ့် အဲဒီဆုံးဖြတ်ချက်က အန္တရာယ်ရှိတယ်ဆိုတာ သူမသိပါတယ်။

ဇူလိုင်လမှာ စစ်ကောင်စီ အာဏာပိုင်တွေက “ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ငန်းစဉ်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို ဖျက်ဆီးဖို့ ဟောပြောတာ၊၊ စီစဉ်တာ၊ လှုံ့ဆော်တာ၊ ဆန္ဒပြတာ ဒါမှမဟုတ် လက်ကမ်းစာစောင်တွေ ဖြန့်ဝေတာတွေ” ကို ရာဇဝတ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပါတယ်။

အခုလအစောပိုင်းမှာ ဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြဖို့ ပထမဆုံးစီစဉ်သူတွေထဲက တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ဒေါက်တာတေဇာဆန်းဟာ ရွေးကောက်ပွဲကို သပိတ်မှောက်ဖို့ တောင်းဆိုတဲ့ လက်ကမ်းစာစောင်တွေ ဖြန့်ဝေပြီးနောက် ဥပဒေအရ တရားစွဲဆိုခံရသူတွေထဲမှာ ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။

စစ်ကောင်စီတပ်က သူ့ကို ဖမ်းဆီးဖို့ သတင်းအချက်အလက်တွေပေးရင် ဆုငွေ ပေးမယ်လို့ ကြေညာခဲ့ပါတယ်။

စက်တင်ဘာလတုန်းကလည်း ရန်ကုန်ရှိ လူငယ်သုံးဦးကို ကျည်ဆန်နဲ့ မဲပုံးတစ်ပုံးကို တွဲဖက်ပြသတဲ့ စတစ်ကာတွေ ကပ်ခဲ့တဲ့အတွက် ထောင်ဒဏ် ၄၂ နှစ်မှ ၄၉ နှစ်အထိ ချမှတ်ခဲ့ပါတယ်။

မန္တလေးမြို့ရှိ နန်းတော်ရဲ့ အုတ်နီရောင်နံရံဟောင်းများအောက်မှာ ညနေခင်းနှောင်းပိုင်း လမ်းလျှောက်ရင်း ပျော်ရွှင်နေတဲ့ မိသားစုတွေနဲ့ စုံတွဲတွေပေါ်မှာ
“ပြည်ထောင်စုကို ထိခိုက်စေသူအားလုံးကို ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပြီး ချေမှုန်းကြ” လို့ ရေးထားတဲ့ ကြီးမားတဲ့ အနီရောင်ပိုစတာတစ်ခု ချိတ်ဆွဲထားပါတယ်။

ဒီလိုခြိမ်းခြောက်မှုတွေအောက်မှာ တရားမျှတပြီး လွတ်လပ်တဲ့ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်မယ်ဆိုတာ ‌စိတ်ကူးယဉ်ကြည့်လို့တောင်မရပါဘူး။

ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတစ်ဦးရဲ့ လှည့်ကွက်

စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်ဟာ ဒီရက်ပိုင်းမှာ ခြေလှမ်းခပ်စိတ်စိတ်နဲ့ လှမ်းလာနေပါတယ်။

နိုင်ငံတစ်ဝက်ခန့်ဟာ မဲပေးခွင့်လုံးဝမရှိတဲ့ ဒီထူးခြားတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲဟာ သူ့ရဲ့အာဏာသက်တမ်း ငါးနှစ်အတွင်း မရရှိခဲ့တဲ့ တရားဝင်မှုကို ပေးစွမ်းနိုင်လိမ့်မယ်လို့ သူယုံကြည်ပုံရပါတယ်။

မင်းအောင်လှိုင်ဟာ ရန်ကုန်ရှိ စိန့်ကတ်သီဒရယ် ကသလစ်ဘုရားကျောင်းမှာလုပ်တဲ့ ခရစ္စမတ်ပွဲတော်ကိုပင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး “လူပုဂ္ဂိုလ်တွေအကြား အမုန်းတရားနဲ့ မကျေနပ်မှု”တွေကိုရှုတ်ချခဲ့ပြီး ဒါ တွေဟာ”လူ့အသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း အကြမ်းဖက်မှုတွေ” ကို ဖြစ်ပေါ်စေတယ်လို့ ပြောခဲ့ပါသေးတယ်။

စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်ဟာ ကုလသမဂ္ဂနဲ့ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေမှ မွတ်စလင်ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုနဲ့ စွပ်စွဲခံရသူဖြစ်ပါတယ်။

ဒေတာခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရေးအဖွဲ့ ACLEDရဲ့အဆိုအရ မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် လူပေါင်း ၉‌သောင်း သေဆုံးခဲ့တဲ့အပြင် ပြည်တွင်းစစ်ကြီးကို ဖြစ်စေခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ လှည့်ကွက်ဟာ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ သံတမန်ရေးအရ အပြည့်အဝ ထောက်ခံမှုကို ရရှိထားပြီး ထူးဆန်းတာက တစ်ပါတီနိုင်ငံအနေနဲ့ ဒီပါတီစုံ ရွေးကောက်ပွဲကိုနောက်ကနေ နည်းပညာနဲ့ ငွေကြေးဆိုင်ရာ အထောက်အပံ့တွေ ပေးနေပါတယ်။

အာရှရဲ့ ကျန်ဒေသတွေမှာလည်း လက်ခံဖို့ တွန့်ဆုတ်နေဖွယ် ရှိပါတယ်။

တရုတ်နဲ့ ရုရှားလက်နက်အသစ်တွေ တပ်ဆင်ထားတဲ့ မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ စစ်တပ်ဟာ အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်တဲ့ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အမျိုးမျိုးကြောင့် ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ်နှစ်အတွင်း ဆုံးရှုံးခဲ့ရတဲ့ နယ်မြေအချို့ကို ပြန်လည်ရရှိခဲ့ပါတယ်။

ဇန်နဝါရီလကုန်မှာ ကျင်းပမယ့် ရွေးကောက်ပွဲရဲ့ တတိယအဆင့်မှာ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထားတဲ့ နယ်မြေတွေကို ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပဖို့ မျှော်လင့်နေတာ ထင်ရှားပါတယ်။

ဒေါ်အောင်ဆန်စုကြည်နဲ့ သူ့ရဲ့ NLD ပါတီ ပျောက်ကွယ်သွားတာကြောင့် သူ့ရဲ့ကြံ့ဖွံ့ပါတီ USDP ဟာ အနိုင်ရဖို့ သေချာသလောက်ပါပဲ။

၂၀၂၀ ခုနှစ်က နောက်ဆုံးကျင်းပခဲ့တဲ့ လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲမှာ USDP ဟာ လွှတ်တော်အမတ်နေရာရဲ့ ၆ရာခိုင်နှုန်းသာ အနိုင်ရရှိခဲ့ပါတယ်။

တချို့ စောင့်ကြည့်သူတွေက မင်းအောင်လှိုင်ဟာ သူ့ရဲ့ အစိုးရလက်ထက်နဲ့ သူ့ရဲ့ ခေါင်းဆောင်မှု အရည်အချင်းတွေကို မေးခွန်းထုတ်ခံရသူဖြစ်ပြီး သူ့ရဲ့ ပါတီအတွင်းမှာတောင် ရေပန်းမစားဘူးလို့ ထောက်ပြကြပါတယ်။

ရွေးကောက်ပွဲပြီးရင် သူဟာ သမ္မတရာထူးကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ဖွယ်ရှိပေမယ့် လွှတ်တော်နိုင်ငံရေးကို ပြန်လည်စတင်တဲ့အခါ သူ့ရဲ့ အာဏာဟာ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း လျော့ကျသွားနိုင်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာ အနိုင်ရခဲ့တဲ့ ပါတီအများစု မပါဝင်ပါဘူး။

ရွေးကောက်ပွဲကို တရုတ်က မင်းအောင်လှိုင် အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် လမ်းကြောင်းလွဲသွားတဲ့ စစ်ကောင်စီအနေနဲ့ ပျက်စီးနေတဲ့ အကျပ်အတည်းမှ လွတ်မြောက်ဖို့ နည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်ထားပါတယ်။

‘ဘယ်သူမှ အလျှော့ပေးဖို့ အသင့်မဖြစ်ဘူး’

မန္တလေးမြို့ရဲ့ ငြိမ်းချမ်းတဲ့ မြို့ပြဘဝနဲ့ မလှမ်းမကမ်းမှာတောင်၊ ပြီးဆုံးဖို့ အလှမ်းဝေးနေသေးတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ကျန်ခဲ့တဲ့ နက်ရှိုင်းတဲ့ ဒဏ်ရာတွေကို မြင်တွေ့နိုင်ပါတယ်။

ဧရာဝတီမြစ်ရဲ့ တစ်ဖက်ကမ်းမှာ တစ်ချိန်က လူကြိုက်များတဲ့ ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှုတစ်ခုဖြစ်တဲ့ မင်းကွန်းမှာရှိတဲ့ ခမ်းနားတဲ့ ဘုရားကျောင်းဝင်း ရှိပါတယ်။

အဲဒီကိုရောက်ဖို့ မြစ်ကမ်းဘေးလမ်းအတိုင်း ကားနဲ့ ခဏလေးမောင်းရပေမယ့် ပြီးခဲ့တဲ့ လေးနှစ်အတွင်းမှာ မန္တလေးမြို့တစ်ဝိုက်က နေရာအများစုလိုပဲ ဒီနေရာဟာ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ နယ်မြေတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး ဒေသခံ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေက ရွာအများအပြားကို ထိန်းချုပ်ပြီး တပ်မတော်ယာဉ်တန်းတွေကို ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြပါတယ်။

မင်းကွန်းကိုရောက်ဖို့ စစ်ဆေးရေးဂိတ်တွေ အတော်များများကို ဖြတ်သန်းခဲ့ရပါတယ်။

ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဖြတ်သန်းမှုကို ညှိနှိုင်းဖို့ ဒေသခံရဲမှူးကြီးနဲ့အတူ လက်ဖက်ရည်ဆိုင်တစ်ဆိုင်မှာ ထိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။

သူက လူငယ်တစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး သူ့အလုပ်ရဲ့ ကြီးမားတဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို မျက်နှာမှာ ဖုံးအုပ်ထားပါတယ်။

သူ့ဘောင်းဘီနောက်မှာ သေနတ်တစ်လက်ကို ထိုးထားပြီး စစ်တပ်သုံး တိုက်ခိုက်ရေးရိုင်ဖယ်တွေကို ကိုင်ဆောင်ထားတဲ့ ငယ်ရွယ်တဲ့ အမျိုးသားနှစ်ယောက် (ယောက်ျားလေးတွေလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်) က သူ့ရဲ့ ကိုယ်ရံတော်အဖြစ် အနားကပ်ထိုင်နေကြပါတယ်။

သူက ရွာထဲမှာ သွားလာဖို့အတွက် ဒီလက်နက်တွေကို ကိုင်ဆောင်ထားရတယ်လို့ ပြောပါတယ်။

သူ့ဖုန်းထဲမှာ သူ့ရဲ့ပြိုင်ဘက် PDF‌ေတွရဲ့ ပုံတွေ ရှိနေပါတယ်။

အဝတ်အစားတွေ ပေပွနေတဲ့ လူငယ်တွေ၊ မြန်မာနိုင်ငံ နယ်စပ်ဒေသတွေကနေ ခိုးသွင်းလာတာ ဒါမှမဟုတ် သေဆုံးသွားတဲ့ စစ်သားတွေနဲ့ ရဲအရာရှိတွေဆီကနေ ရရှိလာတဲ့ လက်နက်အမျိုးမျိုးနဲ့ပါ။

Unicorn Guerrilla Force လို့ခေါ်တဲ့ အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က စကစ အကြာက်ဆုံး ရန်သူပါ။

သူတို့က ဘယ်တုန်းကမှ ညှိနှိုင်းခဲ့တာ မရှိဘူးလို့ သူက ပြောပါတယ်။

“ကျွန်တော်တို့ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် တွေ့ရင် အမြဲတမ်း ပစ်ခတ်ကြတယ်။ အဲဒီလိုပဲ ဖြစ်နေတာ။”

သူ့ရဲ့ မြောက်ဘက်က ရွာအများစုမှာ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ သူက ထပ်လောင်း ပြောပါတယ်။

“ဒီမှာရှိတဲ့ လူတိုင်းက ဒီပဋိပက္ခမှာ ဘက်လိုက်ကြတယ်။ အရမ်းရှုပ်ထွေးပြီး ခက်ခဲတယ်။ ဒါပေမယ့် ဘယ်သူမှ အလျှော့ပေးဖို့ အဆင်သင့် မရှိဘူး။”

တစ်နာရီလောက်ကြာတော့ မင်းကွန်းကို ရောက်ဖို့ အရမ်းအန္တရာယ်များလိမ့်မယ်လို့ ကျွန်တော်တို့ကို ပြောပါတယ်။

PDF တွေက ခင်ဗျားတို့ သတင်းထောက်တွေဆိုတာ မသိလောက်ဘူးလို့ သူက ပြောပါတယ်။

အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း ကျောင်းတွေနဲ့ ဆေးရုံတွေကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ ပြုလုပ်ခဲ့တာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မေးမြန်းရာမှာ စစ်ကောင်စီ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တေဇာကျော်က စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်သူတွေကို အပြည့်အဝ အပြစ်တင်‌ေပြာဆိုခဲ့ပါတယ်။

“သူတို့က လက်နက်ကိုင်ခုခံမှုကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြတယ်”လို့ သူက ဆိုပါတယ်။

“ရန်သူနဲ့အတူ ရှိနေသူတွေကို ဥပဒေအရ ပြည်သူတွေအဖြစ် မရှုမြင်နိုင်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် သူတို့ဟာ အကြမ်းဖက်သမားတွေပါပဲ။”

မန္တလေးမြို့က လူတွေက ဒီရွေးကောက်ပွဲဟာ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲရဲ့ အရှိအဝါနဲ့ ဂုဏ် မရှိဘူးလို့ ပြောပါတယ်။ စုဝေးပွဲ အနည်းငယ်သာ ရှိခဲ့ပါတယ်။

တခြားပါတီ ငါးခုသာ USDP ကို တစ်နိုင်ငံလုံးမှာ စိန်ခေါ်ခွင့်ရှိပြီး ဘယ်ပါတီမှ သူတို့လောက် အရင်းအမြစ်နဲ့ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ကျောထောက်နောက်ခံ မရှိပါဘူး။ မဲပေးသူ များပြားမယ်လို့ မမျှော်လင့်ပါဘူး။

ဒါပေမယ့် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ လက်စားချေမှု ဒါမှမဟုတ် ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုကို ကြောက်ရွံ့နေတာကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲအပေါ် သူတို့ရဲ့ အမြင်တွေ မည်သို့ပင်ရှိစေကာမူ မြန်မာလူမျိုး အများအပြားဟာ မဲရုံတွေကို ဆက်လက်သွားရောက်နေကြဦးမှာပါ။

“ကျွန်မတို့ မဲပေးမှာပါ” ဟု အမျိုးသမီးတစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့ပြီး “ဒါပေမယ့် ကျွန်မတို့ရဲ့ နှလုံးသားနဲ့တော့ မဲမပေးပါဘူး” လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

Reference-BBC, Written by Johnathan Head, additional report by LuLu Luo
Translator-Richard

ရခိုင်မှာတော့ အရက္ခတပ်တော် AA ဟာ မြို့နယ် ၁၄ ခုကို အပြီးသတ်သိမ်းပိုက် ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီးနောက် အခုနှစ် ၂၀၂၅၊ နှစ်ဆန်းပိုင်းလောက်က စတင်ကာ မကွေးတိုင်း၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဧရာဝတီတိုင်းတွေကို ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်လာနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

တိုင်းဒေသကြီး ၃ ခုနဲ့ ရခိုင်ပြည်အတွင်းက စစ်တွေ၊ ကျောက်ဖြူမြို့နယ်တို့မှာ စစ်ကောင်စီတပ်နဲ့ အာရက္ခတပ်တော် AA တို့ဟာ တိုက်ပွဲတွေကြိုကြားကြိုကြား ဖြစ်နေကြတာရှိပြီး အခုရက်ပိုင်းအတွင်းမှာတော့ စစ်ရေးတွေပိုမို ပြင်းထန်လာနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။

မကွေး၊ ပဲခူး၊ ဧရာဝတီတိုင်းတွေကို AA က ၁၀ လ ကျော်ကြာ ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်မှုအပြီးမှာတော့ ရခိုင်ရိုးမအစပ်က စစ်ကောင်စီတပ်စခန်း ၅ ခုနဲ့ ကျေးရွာ ၃ ရွာကို ပူးပေါင်းမဟာမိတ်တပ်တွေနဲ့အတူ သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့တာရှိတယ်လို့ မြန်မာ့မဟာဗျူဟာနဲ့ မူဝါဒလေ့လာရေး အင်စတီကျူ ISP Myanmar ရဲ့ ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့မှာ ထုတ်ပြန်တဲ့အစီရင်ခံစာ မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

အဲဒီစစ်စခန်းတွေကို သိမ်းပိုက်ရရှိပြီးနောက် AA နဲ့ ပူးပေါင်းတပ်တွေဟာ ဧရာဝတီမြစ်တစ်ဖက်ခြမ်းရှိ မကွေးနဲ့ ပဲခူးတိုင်းရှိ ကပစ စက်ရုံတွေကို ဦးတည်လာနေပြီးတော့ စစ်ကောင်စီတပ်ကလည်း အင်အားအလုံးအရင်းနဲ့ ခံစစ်၊ ထိုးစစ်တွေကို ပြောင်းလဲကာ တိုက်ခိုက်လာနေတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

အခုရက်ပိုင်းအတွင်းမှာတော့ စစ်ကောင်စီတပ်ဟာ အမ်း – ပဒါန်းလမ်းပိုင်းရှိ နတ်ရေလေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစခန်း ဗျူဟာကုန်းကို အင်အားအများအပြားနဲ့ ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ဖို့အတွက် ကြိုးပမ်းနေသလို အဲဒီဗျူဟာကုန်းရဲ့ကာကင်းစခန်းဖြစ်တဲ့ ဂုတ်ကြီးကျေးရွာအနားအထိကိုပါ စစ်ကောင်စီစစ်ကြောင်းတွေ ရောက်ရှိလာတာကိုလည်း တွေ့ရပါတယ်။

နတ်ရေကန်ဗျူဟာကုန်းနဲ့ ဂုတ်ကြီးကျေးရွာဟာ ၂ မိုင်လောက်က ကွာဝေးတာဖြစ်ပြီး အာရက္ခတပ်တော် AA နဲ့ ပူးပေါင်းတပ်တွေက အဲဒီဂုတ်ကြီးကျေးရွာရှိ စစ်ကောင်စီတပ်ရဲ့ စခန်းတွေကို ပြီးခဲ့တဲ့ စက်တင်ဘာလကတည်းကပင် သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့တာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

အမ်း – ပဒါန်းလမ်းပိုင်းက စစ်ကောင်စီတပ်အတွက် အဓိကအရေးအပါ အချက်အချာကျတဲ့ ဂုတ်ကြီးကျေးရွာကို AA နဲ့ ပူးပေါင်းတပ်တွေက သိမ်းပိုက်ရရှိလိုက်တာဟာ မကွေးတိုင်းအတွင်းကနေ နတ်ရေကန်ဗျူဟာကုန်းကို ပို့ဆောင်မဲ့ စစ်ကောင်စီတပ်သားတွေရဲ့ စစ်ကူအင်အားတွေကို ဖြတ်တောက်လိုက်နိုင်တာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သားတွေရဲ့ စစ်အင်အားပို့မရတော့တဲ့ ရခိုင်၊ မကွေးအစပ်က နတ်ရေကန်ဗျူဟာကုန်းဟာ AA လက်ထဲကို ကျရောက်တော့မဲ့ အရေးနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတာဖြစ်ပြီး အဲဒီဗျူဟာကုန်းသာ ကျသွားခဲ့လျှင် မကွေးတိုင်းရှိ ကပစ စက်ရုံတွေအထိကိုပါ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်နိုင်ဖို့ လွယ်ကူသွားမှာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီအခြေအနေကို သိနေတဲ့စစ်ကောင်စီတပ်ဟာလည်း သူတို့လက်လွှတ်ဆုံးရှုံးထားရတဲ့ ဂုတ်ကြီးကျေးရွာကို ပြန်လည်ရရှိဖို့အတွက် တပ်မ ၈၈၊ တပ်မ ၉၉ နဲ့ ပဒါန်းတပ်နယ်အတွင်းက တပ်ရင်းတွေကို အင်အားတွေပြန်လည်စုဖွဲ့ကာ ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်လာနေတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

စစ်ကောင်စီတပ်ရဲ့ ထိုးစစ်ဆင်လာမှု ၂ လကျော်ကာလအတွင်းမှာပဲ AAနဲ့ ပူးပေါင်းတပ်တွေ သိမ်းထားတဲ့ ဂုတ်ကြီးကျေးရွာကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီးဖြစ်ကြောင်း သူတို့ရဲ့ ဝါဒဖြန့်တယ်လီဂရမ်ချန်နယ်တွေမှာ ဖော်လာတာကိုတွေ့ရပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့မှာ စစ်ကောင်စီတပ်သားတွေဟာ AA သိမ်းထားတဲ့ ဂုတ်ကြီးကျေးရွာကို ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြောင်းနဲ့ ၁၉ ရက်နေ့မှာ ဂုတ်ကြီးကျေးရွာတစ်ခုလုံးကို သိမ်းပိုက်ရရှိလိုက်ကြောင်းအပါအဝင် AA တပ်ဖွဲ့တွေဟာလည်း ဂုတ်ကြီးကျေးရွာကနေ ဆုတ်ခွာထွက်ပြေးသွားပြီး ဖြစ်ကြောင်း သူတို့ရဲ့ဝါဒဖြန့်တယ်လီဂရမ်ချန်နယ်တွေမှာ ရေးသားဖော်ပြခဲ့ကြတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

စစ်ကောင်စီ တစ်ရက်တာ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့တဲ့ ဂုတ်ကြီးရွာ

ဒီဇင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့မှာတော့ စစ်ကောင်စီတပ်သားတွေကို ဂုတ်ကြီးကျေးရွာကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ဖို့အတွက် ဂုတ်ကြီးကျေးရွာရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းနဲ့ ရဲစခန်းရှေ့မှာ ဝါဒဖြန့်ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးခွင့်ရရှိခဲ့ပြီး အဲဒီနေ့ညနေပိုင်းမှာပဲ ဓာတ်ပုံတွေတက်လာတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

AA နဲ့ ပူးပေါင်းတပ်တွေဟာ စစ်ကောင်စီတပ်ရဲ့ သာလွန်အင်အားတွေကြောင့် ဂုတ်ကြီးကျေးရွာကနေ ယာယီဆုတ်ခွာပေးလိုက်ရပြီး ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့မှာတော့ ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကာ စစ်ကောင်စီတပ်သားတွေဟာလည်း ပြန်ပြီးတော့ ဂုတ်ကြီးကျေးရွာကနေ ဆုတ်ခွာခဲ့ရတယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဂုတ်ကြီးကျေးရွာကို စစ်ကောင်စီ ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့ခြင်းက လေကြောင်းပစ်ကူကို အဓိကအသုံးပြုပြီးတော့ ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့တာဖြစ်တယ်လို့လည်း AA နဲ့ နီးစပ်တဲ့တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေဆီက သိရပါတယ်။

စစ်ကောင်စီတပ်ဟာ ဒီဇင်ဘာ ၁၉ ရက်နေ့ တစ်ရက်တာအတွင်းမှာပဲ ဂုတ်ကြီးကျေးရွာကို ထိန်းထားနိုင်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး ဝါဒဖြန့်ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးပြီးနောက် AA နဲ့ ပူးပေါင်းတပ်တွေရဲ့ ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် မူလ ပဒါန်းတပ်နယ်အတွင်းကိုပဲ ပြန်ဆုတ်သွားရတယ်လို့လည်း သိရပါတယ်။

လက်ရှိမှာတော့ AA နဲ့ ပူးပေါင်းတပ်တွေဟာ ဂုတ်ကြီးကျေးရွာကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီးဖြစ်ကြောင်းနဲ့ တိုက်ပွဲတွေမှာလည်း ဂုတ်ကြီးကျေးရွာအနီးပတ်ဝန်းကျင်တွေမှာ ဖြစ်ပွားနေကြတယ်လို့ စစ်ရေးသတင်းရင်းမြစ်တွေဆီက သိရပါတယ်။

မင်းပြင်ဖြစ်စဥ်နဲ့ တူတဲ့ AA ရဲ့ ဂုတ်ကြီးစခန်း တိုက်ခိုက်မှု

အာရက္ခတပ်တော် AA ဟာ ဂုတ်ကြီးစခန်းနည်းတူ မင်းပြင်ရေဒါစခန်းရှိ ဝါဒဖြန့်ဓာတ်ပုံ ရိုက်ကူးနေကြတဲ့ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၀ ကျော်ကို ပြီးခဲ့တဲ့ နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့က လက်နက်ကြီး ၂ လုံးနဲ့ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပါတယ်။

စစ်ကောင်စီတပ်သားတွေဟာ ကျောက်ဖြူမြို့နယ်၊ သိုင်းချောင်းကျေးရွာကို ပြီးခဲ့တဲ့ နိုဝင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့မှာ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အဲဒီကနေတစ်ဆင့် AA တပ်စွဲထားတဲ့ မင်းပြင်ဖက်ကို ထိုးစစ်ဆင်လာကာ ရေဒါစခန်းအနီးအရောက်မှာတော့ မင်းပြင်ကျေးရွာကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး ဖြစ်ကြောင်းဝါဒဖြန့်ဓာတ်ပုံ ရိုက်ကူးဖို့ ကြိုးစားနေကြစဥ် လက်နက်တွေနဲ့ ပစ်ခတ်ခံရတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

AA ပစ်ခတ်တဲ့ လက်နက်ကြီးကျည်တစ်လုံးဟာ စစ်ကောင်စီတပ်သားတွေ ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးနေတဲ့ နေရာတည့်တည့်ကို ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့တာကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၁၂ ဦးမှာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့တာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် AA ဟာ သူတို့ထိန်းချုပ်ထားတဲ့နေရာတွေကို စစ်ကောင်စီတပ်က အင်အားအလုံးအရင်းနဲ့ ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်လာပါက ယာယီဆုတ်ခွာပေးတာမျိုးရှိပြီး စစ်ကောင်စီတပ်ရဲ့ အငိုက်မိနေတဲ့အချိန်ကာလရောက်မှသာ တန်ပြန်ထိုးစစ်ဆင်တဲ့ စစ်ရေးဗျူးဟာကို ကျင့်သုံးလာနေတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

စစ်ရှိန်ပြင်းလာနေတဲ့ ရခိုင်စစ်မျက်နှာ

စစ်ကောင်စီတပ်ဟာ ရှမ်းမြောက်က TNLA နဲ့ အပစ်ခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် ရခိုင်ဒေသကို မြားဦးလှည့်လာကာ အရပ်သားပြည်သူတွေကို ဦးတည်ပြီးတော့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ ပိုမိုပြုလုပ်လာခဲ့တာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

ရခိုင်ဒေသက AA သိမ်းထားတဲ့ မြို့နယ်တွေကိုလည်း စစ်ကောင်စီတပ်က အခုရက်ပိုင်းအတွင်းမှာ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ဖို့အတွက် ကြိုးပမ်းနေပြီး သူတို့ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ မြို့နယ်တွေမှာလည်း ရေတပ်အင်အားတွေကို တိုးချဲ့ချထားကာ လှည့်လည်ကင်းစောင့်မှုတွေနဲ့ လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်မှုတွေလည်း ပိုမိုပြုလုပ်လာနေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကို အဓိကအသုံးပြုကာ ရခိုင်က အရပ်သားပြည်သူတွေကို ဦးတည်ပစ်မှတ်ထားပြီးနောက် ပြီးခဲ့တဲ့ ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့ ကမ္ဘာ့လူအခွင့်အရေးနေ့မှာ မြောက်ဦးခရိုင်ရှိ ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးကို ပေါင် ၅၀၀ ဗုံး ၂ လုံးနဲ့ ကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် ဆေးကုသမှုခံယူနေတဲ့ ကလေးငယ်တွေ၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးတွေနဲ့ သက်ကြီးရွယ်အို အရပ်သားပြည်သူ ၃၃ ဦး ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးခဲ့ရပြီး ၇၇ ဦးမှာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

အဆိုပါ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ကျူးလွန်တဲ့သူတွေကို AA က လက်တုန့်ပြန်သွားမယ်လို့ ပြောဆိုထားပြီးနောက် ရခိုင်စစ်မျက်နှာမှာလည်း စစ်ရေးအရှိန်တွေ မြှင့်လာနေတာကို တွေ့ရတယ်လို့ ရခိုင်ဒေသခံတွေက ဆိုပါတယ်။

AA ဟာ သူတို့အခြေကုပ်ရယူထားတဲ့ စစ်တွေမြို့အနီးရှိ နေရာတွေကနေ စစ်တွေရှိမြို့ရှိတပ်ရင်းတွေ၊ ဒကစ ဌာနချုပ်တွေ၊ သက္ကယ်ပြင်ကျေးရွာမှာ ယာယီအခြေစိုက်ထားတဲ့ (နပခ) ဌာနချုပ်ကိုလည်း လက်နက်ကြီး ဟောင်ဝင်ဇာအမြောက်တွေနဲ့ ပစ်ခတ်တိုက်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်သားတစ်ချို့နဲ့ အရာရှိတစ်ချို့မှာ သေဆုံး၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိတာတွေ ရှိခဲ့တာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

စစ်ကောင်စီတပ်ကလည်း စစ်တွေမြို့ရှိတပ်ရင်းတွေကနေ AA သိမ်းထားတဲ့ ရသေ့တောင်၊ ပေါက်တော၊ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်ရှိ ကျေးရွာတွေကို လက်နက်ကြီး၊ လေကြောင်းတွေနဲ့ ဗုံးကြဲချတိုက်ခိုက်မှုတွေ ဆက်တိုက်ပြုလုပ်လာနေတယ်လို့လည်း ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ခံတွေက ဆိုပါတယ်။

ရခိုင်ပြည်ရဲ့ မြို့တော် စစ်တွေ စစ်မျက်နှာမှာတော့ စစ်ကောင်စီတပ်နဲ့ အာရက္ခတပ်တော် AA တို့ဟာ တစ်ဖက်နဲ့ တစ်ဖက်လက်နက်ကြီး အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်မှုတွေရှိနေပြီး စစ်ရေးအရှိန်မှာလည်း ပြင်းထန်လာနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

အလားတူ ကျောက်ဖြူ စစ်မျက်နှာမှာလည်း အာရက္ခတပ်တော် AA ဟာ သူတို့လက်လွှတ်ဆုံးရှုံးထားရတဲ့ သိုင်းချောင်းကျေးရွာနဲ့ အနီးတဝိုက်နေရာတွေကို ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးနောက် ပြီးခဲ့တဲ့ ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့မှာ ပြန်လည်ရရှိခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။

ကျောက်ဖြူစစ်မျက်နှာမှာ စစ်ကောင်စီတပ်နဲ့ AA တို့ တိုက်ပွဲတွေပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားနေကြပြီး စစ်တောလမ်းဆုံအထိကိုပါ AA ထိုးစစ်အရှိန်မြှင့်ကာ တိုက်ခိုက်လာနေတယ်လို့လည်း ကျောက်ဖြူဒေသခံတွေက ဆိုပါတယ်။

ကျောက်ဖြူစစ်မျက်နှာမှာတော့ စစ်ကောင်စီတပ်ဟာ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်း (ပစ)တွေကို အသုံးများလာတာ၊ တရုတ်ထုတ်စစ်လက်နက်တွေကို အသုံးပြုလာတာကြောင့် AA က နယ်မြေတစ်ချို့ကို လက်လွှတ်ဆုံးရှုံးခဲ့ရပေမဲ့လည်း လက်ရှိမှာတော့ ဆုံးရှုံးသွားတဲ့ နယ်မြေတွေကို ပြန်လည်ရယူဖို့ ကြိုးပမ်းနေတာတွေ့ရတယ်လို့လည်း ဒေသခံတွေရဲ့ ပြောပြချက်အရ သိရပါတယ်။

AA ဟာ ကျောက်ဖြူမြို့နယ်ရှိ တိုက်ပွဲအတွင်းမှာ ခံစစ်ကနေ လက်ရှိထိုးစစ်အသွင်ကိုပြောင်းလဲလာနေတာကြောင့် လာမဲ့ ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့မှာ ကျင်းပမဲ့ စစ်ကောင်စီတပ်ရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲပထမအပိုင်းဟာ ကျောက်ဖြူမြို့ပေါ်မှာ အောင်မြင်စွာကျင်းပနိုင်မလားဆိုတာကတော့ စောင့်ကြည့်ရတော့မှာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။