သတင်း

တစ်မြို့လုံးကို လုံခြုံရေးတိုးမြှင့်ချထားပြီး ပုံစံမျိုးစုံနဲ့ အသွင်ယူ ထောက်လှမ်းနေ

မန္တလေးမြို့၊ ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ် အနောက်ခြမ်းမှာ သပိတ်ခေါင်းဆောင် ဒေါက်တာ တေဇာစန်းတို့ ဆန္ဒဖော်ထုတ်ခဲ့ကြတဲ့ ၂၉ လမ်းရှိ ကုန်းစိမ်းတန်းကို စစ်ကောင်စီက ၂၈ လမ်းသို့ ပြောင်းခိုင်းထားပြီး နေ့စဉ် ကင်းပတ်နေတယ်လို့ မြို့ခံတစ်ဦးက BBM ကိုပြောပါတယ်။

မန္တလေးမြို့ ၂၉ လမ်းရှိ ကုန်းစိမ်းတန်းကို စစ်ကောင်စီက စျေးချိုမန်းမြန်မာပလာဇာရှိရာ ၂၈ လမ်းသို့ ပြောင်းခိုင်းထားတာဖြစ်ပြီး စစ်ကောင်စီရဲ့ အမှတ် ၆ ရဲစခန်းကနေ ရဲ ကား ၁ စီး၊ ဆိုင်ကယ် ၂ စီးနဲ့ မနက်တိုင်း ကင်းပတ်လေ့ ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒါဟာ ဒေါက်တာ တေဇာစန်းတို့ ဆန္ဒပြပြီးနောက် ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက်၊ အသံတိတ်သပိတ်(Silent Strike)နေ့မှာ ၂၉ လမ်း၊ ၈၄ လမ်းနဲ့ ၈၆ လမ်းကြားမှ ဆိုင်တွေကို ဖိအားပေးဖွင့်ခိုင်းခဲ့သော်လည်း ဈေးသည်တွေက မဖွင့်ခဲ့တာကြောင့် ၂၈ လမ်းဘက် ရောက်လာခဲ့တာလို့ ဆိုပါတယ်။

“ဒီ ကုန်စိမ်းဈေးက မနက် ၄ နာရီလောက်ကစ လူစည်တယ်၊ ၇ ခွဲ ၈ နာရီလောက်ထိဖွင့်လို့ရတယ်ကြားတယ်၊ ဈေးကောက်ကြေးက ၁၅၀၀ ပေးရတယ်၊ ဈေးသည်လေးတွေကလည်း မိုးကာ တစ်ခင်းစာ ၃ ပေ ၄ ပေလောက်ပဲ ဖွင့်ခွင့်ရတယ်”လို့ ဈေး၀ယ်တစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

Silent Strike (အသံပိတ်သပိတ်) လုပ်တဲ့ ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့မှာ စစ်ကောင်စီရဲ့ ရဟတ်ယာဉ်ဟာ မန္တလေးမြို့ထဲကို ၅ ကြိမ်လောက်အထိ အနိမ့်ပျံသန်းခဲ့သေးတယ်လို့ သိရပါတယ်။

“ဒီ ဈေးချိုဆိုတာက ပျံကျဈေးသည်လေးတွေ၊ ပန်းသည်လေး‌တွေ၊ အရင်ကဆို စစ်ကိုင်းဘက်၊ မင်းကွန်းဘက်ကလာတဲ့ နို့ထမင်းသည်လေးတွေ၊ ခိုတောင်မုန့်တီသည်လေးတွေ အားထားရတဲ့နေရာပဲ၊ အခုလို ဒီကောင်တွေ(စကစ)လုပ်တော့ ဈေး၀ယ်တွေလည်း အရင်လောက်မစည်တော့ဘူး၊ ကျွန်တော်တို့လည်း ဈေးဘက်ကို မသွားရဲဘူး၊ ဘာမဆို လုပ်တတ်တဲ့ကောင်တွေဆိုတော့ ရှောင်နေတာအကောင်းဆုံးပဲ”လို့ အဆိုပါ မြို့ခံက ဆက်ပြောပါတယ်။

စစ်ကောင်စီ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် စည်ပင်၀န်ထမ်းတွေဟာလည်း အုပ်စုဖွဲ့ အနိုင်ကျင့်တာတွေ၊ အသက်ကြီးသူတွေပါမရှောင် ဆဲဆိုတာတွေလုပ်လာပြီး Uniform ၀တ် လူမိုက်သာသာတွေသာ ဖြစ်ကြောင်း မြို့ခံတွေ ပြောဆိုချက်အရ သိရပါတယ်။

“ဒီ မန်ယူ(စည်ပင်၀န်ထမ်း)တွေဆိုတာလည်း အရင်ကထက် ပိုဆိုးလာတယ်၊ အသက် ၇၅ နှစ်အရွယ် အဘွားအိုရဲ့ ဈေးဗန်းတွေ ပစ်ကန်တဲ့ကိစ္စတွေတောင်ရှိတယ်၊ လူကြည့်တော့ ခွေးပစ်တဲ့တုတ်လောက်လေးတွေ၊ ပစတွေ၊ ပျူတွေလည်း ပါတယ်၊ တုတ်‌၊ ဓားလေး ကိုင်ရတာတောင် ဒီလောက်မိုင်ရိုင်းစော်ကားနေတာ” လို့ ဆက်လက်ပြောပါတယ်။

လက်ရှိမှာ စစ်ကောင်စီဟာ မန္တလေးမြို့ တစ်မြို့လုံးကို လုံခြုံရေးတိုးမြှင့်ချထားပြီး လမ်းထောင့်တွေမှာ သူတောင်းစာလိုလို၊ အမှိုက်ကောက်သမားလိုလို၊ အရူးလိုလိုနဲ့ ပုံစံမျိုးစုံဖမ်းပြီး သတင်းယူနေတာတွေရှိတယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

“ဒီ အမှတ် ၈ စခန်းက ဘောပြားမ ရဲတစ်ကောင်ရှိတယ်၊ ရှက်ကီသမား၊ သူဆို ရဲလို့တောင်မထင်ရဘူး၊ ဘုံဆိုင်တွေမှာ အမြဲလိုလိုရှိတယ်၊ မနက်လင်းမှ စခန်းထဲပြန်၀င်တာ၊ စခန်းထဲမှာပဲနေတယ်၊ မသိရင် အရက်သမားပဲ၊ သတင်းပေး(Informer)အကြီးစားပဲ”လို့ နီးစပ်တဲ့အသိုင်းအဝိုင်းက BBM ကိုပြောပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ၈၃ လမ်း၊ ၃၅ လမ်းနဲ့ ၃၆ လမ်းကြားရှိ အမှတ် ၉ ရဲစခန်းအနီးမှ လက်ဖက်ရည်‌ဆိုင်တွေ စားသောက်ဆိုင်တွေမှာလည်း တစ်နေကုန် လက်ဖက်ရည်သောက်သလို၊ ဘီယာသောက်သလိုနဲ့ ထိုင်နေတတ်တဲ့ ထောက်လှမ်းရေးတွေရှိနေတတ်ပြီး ၀င်လာသမျှ သူတွေကို စောင့်ကြည့်နေကြတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

“ဒီကောင်တွေက တစ်နေရာထဲမှာပဲ ထိုင်တယ်၊ ထမင်းစားနားချိန်ပဲ ပြန်တယ်၊ လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ဆိုတာက ထမင်းစားတဲ့နေရာလေ၊ ထမင်းစားချိန်မှာပြန်တယ်၊ ပြီးပြန်၀င်လာတယ်၊ အဲ့ကတည်းက စဉ်းစားကြည့်ပေါ့ဗျာ”လို့ မြို့ခံက အသိပေးပြောဆိုပါတယ်။

ချမ်းအေးသာစံ အနောက်တစ်ကြောဟာ BE လို့ခေါ်တဲ့ အရက်ဖြူဆိုင်လေးတွေ ပေါများပြီး စစ်ကောင်စီရဲ့ လူမိုက်တွေ၊ သတင်းပေးတွေ၊ အများဆုံးစု‌ဝေးတဲ့နေရာလို့လည်း သိရပါတယ်။

“ဒီ ရဲစခန်းတွေနဲ့နီးတဲ့နေရာတွေမှာဆိုရင် BE ဆိုင်လေးတွေရှိတယ်၊ အခြေခံလူတန်းစားသီးသန့်ထိုင်တဲ့နေရာတွေပေါ့၊ အခြေခံလူတန်းစားဆိုတာက မကျေနပ်ရင် အရက်သောက်ရင်းအကုန်ပြောတတ်တော့ ဒီကောင်တွေ အဲလိုနေရာတွေမှာအသွင်ယူပြီး သတင်းယူတာတွေ လုပ်တယ်”လို့ ဆက်လက်ပြောပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၉ ရက်၊ ညနေ ၅ နာရီခန့်မှာလည်း ၈၁ လမ်းနဲ့ ၂၉ လမ်းထောင့်အနီးရှိ ဗဟိုမီးသတ်အနီးမှာ ဒုရဲအုပ် ဂျက်မဆိုသူ သေနတ်နဲ့ပစ်ခတ်ခံရပြီး ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးခဲ့ပါသေးတယ်။

မွန်ပြည်နယ်အတွင်းမှာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကြမဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီအချို့ ဖုန်းနဲ့ ဆက်သွယ်ပြီး ခြိမ်းခြောက်ခံနေရတယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့ ကျေးရွာတွေဘက်ကို မဲဆွယ်စည်းရုံးခြင်းမလုပ်ရဲတာလို့ နိုင်ငံရေးပါတီတွေနဲ့ နီးစပ်သူတွေက ပြောပါတယ်။

နှစ်ပတ်ဝန်းကျင်အလိုသာ ရှိတော့တဲ့ စစ်ကောင်စီရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် နိုင်ငံရေးပါတီတွေက အတုံးအရုံးနဲ့ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးတွေ လုပ်ဆောင်လာကြပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီတွေက မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်တွေမှာ လုံခြုံရေးအပြည့်နဲ့ မဲဆွယ်စည်းရုံးနေပြီး ကျေးရွာနေရာအများစုမှာတော့ မဲဆွယ်စည်းရုံးတာမျိုး မလုပ်ရဲကြဘူးလို့ မွန်ပြည်နယ်အတွင်း ဝင်ပြိုင်ကြမဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီတွေနဲ့ နီးစပ်သူအချို့က ပြောပါတယ်။

ဒါဟာ တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေက နိုင်ငံရေးပါတီတွေနဲ့ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေကို ဖုန်းဆက်ပြီး ခြိမ်းခြောက်နေတဲ့အတွက် မသွားရဲတာဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

“ဖုန်းဆက်ပြောတဲ့ လုပ်ရပ်တွေ မကြာမကြာ ကြုံတွေ့နေရလို့ ဆိုပြီး ရွာတွေဘက်ကို မထွက်ရဲကြတာတဲ့၊ ဘယ်သူ ဘယ်ဝါဆက်သလဲဆိုတာ မသိဘူး၊ သူတို့ပြောတာက ဒီဘက်တော်လှန်ရေးဘက်က ဆက်တာတဲ့” လို့ ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီနဲ့ နီးစပ်သူတဦးက BBM ကို ပြောပါတယ်။

ဒီလိုခြိမ်းခြောက်မှုကို ပြည်မကနေ လာပြိုင်ကြတဲ့ ပါတီတွေသာမက ပြည်နယ်အခြေစိုက်ပါတီကိုယ်စားလှယ်လောင်းအချို့ကလည်း ခြိမ်းခြောက်ခံနေရတယ်လို့ သူက ဆက်ပြောပါတယ်။

တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေကတော့ စစ်ကောင်စီကျင်းပမဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကို အသိအမှတ်ပြုမှာ မဟုတ်သလို ပါဝင်တဲ့သူတွေအားလုံးကိုလည်း ထိရောက်စွာ အရေးယူမယ်လို့ သက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အလိုက် အတိအလင်း အသိပေးကြေညာထားပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အခုလိုမျိုး နိုင်ငံရေးပါတီတွေထံ ဖုန်းနဲ့ ဆက်သွယ်ခြိမ်းခြောက်တဲ့လုပ်ရပ်မျိုးကို ဘယ်အင်အားစုကမှ လုပ်မှာမဟုတ်ဘူးလို့ မွန်ပြည်နယ်အခြေစိုက်တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ခေါင်းဆောင်တဦးက တုံ့ပြန်ပါတယ်။

“ဒါက အမည်ဖျက်တာပဲ၊ ကျွန်တော်တို့က အစကတည်းက လက်မခံဘူး၊ ဖမ်းဆီးမယ်၊ မပတ်သက်ကြနဲ့ ပြောထားတယ်လေ၊ ဒီလို ဖုန်းဆက်ပြီး ပြောရအောင် အားနေတာမှ မဟုတ်တာ၊ အဲဒီလိုမျိုး ဖုန်းဆက်ပြီး ပြောတဲ့လုပ်ရပ်မျိုး ဘယ်သူမှမလုပ်ဘူး၊ ဒါသက်သက် ဂွင်ဆင်ပြီး အမည်ဖျက်တာပဲ” လို့ ပြောပါတယ်။

အခုတော့ နိုင်ငံရေးပါတီတွေဟာ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်နဲ့ စစ်တပ်ထိန်းချုပ်မှု အားကောင်းတဲ့ ကျေးရွာအနည်းငယ်မှာသာ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးလုပ်ဆောင်နေပြီး အဲဒီလိုစည်းရုံးရေးလုပ်နိုင်ဖို့ စာဝတ်နေရေးခက်ခဲတဲ့ မိသားစုနဲ့ အရက်သမား၊ ဆေးသမားတွေကို နေ့စားခပေး ပါတီဝန်းရံခိုင်းပြီး မဲဆွယ်ခိုင်းနေတာပါ။

တဘက်မှာလည်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေ နယ်မြေစိုးမိုးမှုနဲ့ ထိန်းချုပ်ထားခြင်း မရှိတဲ့ မြို့နဲ့အလှမ်းဝေးတဲ့ ကျေးရွာတွေဘက်ကို ဒီကနေ့အထိ နိုင်ငံရေးပါတီတွေက သွားရောက်မဲဆွယ်တာမျိုး မလုပ်ရဲကြဘူးလို့ ကျိုက်မရောမြို့ခံတဦးက ပြောပါတယ်။

“တချို့ရွာတွေဆို စစ်တပ်ဘက် ထိန်းချုပ်ထားတာပဲ၊ အဲဒီရွာတွေဆို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွေလည်း မရှိဘူး၊ အလှမ်းဝေးလို့ သူတို့မသွားရဲဘူး၊ အဲဒီရွာတွေက မဲဆန္ဒနယ်ထဲမှာ ပါနေတာပဲ၊ ကြောက်တယ်လေ၊ သူတို့သွားလို့ရတဲ့နေရာမှာပဲ လုပ်နေကြတာ” လို့ ပြောပါတယ်။

စစ်အုပ်စုရဲ့ အတုအယောင်ရွေးကောက်ပွဲအတွက် မဲဆွယ်ကာလကို အောက်တိုဘာလ ၂၈ ရက်ကနေ ဒီဇင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့အထိ သတ်မှတ်ထားပြီး မွန်မှာ တသီးပုဂ္ဂလကိုယ်စားလှယ်လောင်းအပါအဝင် နိုင်ငံရေးပါတီ ၉ ခုက ဝင်ပြိုင်မယ်လို့လည်း သိရပါတယ်။

Photo – နိုင်ငံရေးပါတီ

ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ရက်နေ့နဲ့ ၂၀၂၆ခုနှစ် ၁လပိုင်းမှာပြုလုပ် စစ်ကောင်စီရဲ့ အတုအ‌ယောင် ရွေးကောက်ပွဲတွေကို ဒီမိုကရေစီနည်းကျမဟုတ်ဘူးလို့ ဝေဖန်နေတဲ့ နိုင်ငံတကာဖိအားတွေကို စစ်ကောင်စီ ပြောခွင့်ရသူ ဇော်မင်းထွန်းက ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ရက်နေ့မှာ ပြန်တုံ့ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါ့အပြင် စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်ဟာ အဆိုပါ ရွေးကောက်ပွဲတွေအပြီးမှာ အစိုးရသစ်ရဲ့ ခေါင်းဆောင်ပိုင်းမှာ ပါဝင်လာနိုင်တယ်လို့ အရိပ်အမြွက်ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

စစ်ကောင်စီဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းခဲ့ပြီး အရပ်သားအစိုးရကို ဖြုတ်ချတာ၊ ခေါင်းဆောင်တွေကို ထောင်ချတာတွေနဲ့ နိုင်ငံတစ်ဝှမ်း လောင်ကျွမ်းနေတဲ့ ပြည်တွင်းစစ်ကို စတင်ခဲ့တဲ့ တရားခံပဲဖြစ်ပါတယ်။

စစ်ကောင်စီဟာ အပိုင်းခွဲကျင်းပမယ့် ရွေးကောက်ပွဲအတုတွေကို ကြီးကြပ်နေပြီး ဒီမိုကရေစီလမ်းကြောင်းပေါ် ပြန်လည်ရောက်ရှိဖို့နဲ့ ပြည်တွင်းစစ်ကို ရပ်တန့်ပေးမယ်လို့ ပြောဆိုထားပါသေးတယ်။

ဒါပေမဲ့လည်း နိုင်ငံတကာ ဒီမိုကရေစီ စောင့်ကြည့်သူတွေ အဆိုပါရွေးကောက်ပွဲတွေဟာ ဘာမှမထူးတဲ့ အယောင်ပြသက်သက်သာဖြစ်တယ်လို့ ဖော်ပြခဲ့ကြပါတယ်။

ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ၊ ဗြိတိန်နဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံတို့ကမူ အဆိုပါ ရွေးကောက်ပွဲတွေကို လွတ်လပ်မှုလည်းမရှိ တရားမျှတမှုလည်း မရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့ကြပါတယ်။

“ရွေးကောက်ပွဲကို မြန်မာနိုင်ငံအတွက်သာ ကျင်းပနေတာပါ။ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအတွက် ကျင်းပတာ မဟုတ်ပါဘူး”လို့ စစ်ကောင်စီ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဇော်မင်းထွန်းက ရန်ကုန်မှာ ပြုလုပ်တဲ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတစ်ခုမှာ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

ဒါ့အပြင် “ဝေဖန်ချင်သူတွေအနေနဲ့လည်း ဝေဖန်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့စစ်တပ်က ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ပြန်လည်ရောက်ရှိဖို့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားပါမယ်”လို့ ပြောကြားခဲ့ပါသေးတယ်။

စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှာ အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက စစ်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်နဲ့ နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ပါတယ်။

မင်းအောင်လှိုင်ဟာ အခုနှစ်နွေရာသီမှာ အရေးပေါ်အုပ်ချုပ်မှုကို အဆုံးသတ်ခဲ့ပြီး ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ သမ္မတဆီကို အာဏာလွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပါတယ်။

အဆိုပါ ယာယီသမ္မတကလည်း သူကိုယ်တိုင်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

“စစ်အစိုးရက သူ့ကို တာဝန်တစ်ခုပေးအပ်ရင် သူ့ရဲ့အတွေ့အကြုံတွေကို နိုင်ငံအတွက် အမြဲအသုံးချမယ်လို့ အရင်က သူပြောခဲ့တဲ့ ကြေညာချက်တွေ ရှိပါတယ်” လို့ ဇော်မင်းထွန်းက ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေဟာ ရွေးကောက်ပွဲမကျင်းပနိုင်အောင် ကြိုးစားနေပြီး စစ်ကောင်စီဘက်က ရွေးကောက်ပွဲနီးလာလေလေ အကြမ်းဖက်မှုတွေပိုမိုလုပ်ဆောင်လာလေလေပဲဖြစ်ပါတယ်။

ဒါအပြင် ရွေးကောက်ပွဲကိုနှောင့်ယှက်ရင် ထောင်ဒဏ် ၁၀နှစ်ကနေ တစ်သက်တစ်ကျွန်းချမှတ်နိုင်တဲ့ မတရား ဥပဒေသစ်တစ်ရပ်ကိုလည်း ချမှတ်ခဲ့ပါသေးတယ်။

၂၀၂၀ ခုနှစ်က နောက်ဆုံးရွေးကောက်ပွဲတုန်းက အပြတ်အသတ်အနိုင်ရရှိခဲ့တဲ့ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ(NLD)ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး ပါတီခေါင်းဆောင် နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရှင် ဒေါ်အောင်ဆန်စုကြည်ကို စစ်ကောင်စီက မတရားအကျဉ်းချထားတာ ၅နှစ်ထဲကို ရောက်ရှိလာပြီပဲဖြစ်ပါတယ်။

Reference-The Straits Times
Photo-The Straits Times